Sot, plot 35 vjet më parë, u vra Sashko Geshkovski - një ushtar 19-vjeçar i JNA-së nga Kavadari, që qëndronte në roje para Komandës Ushtarake në Split. Një sulmues i maskuar shtiu katër plumba. Sashko ra si viktima e parë e luftës jugosllave, dhe atë ditë filloi diçka që Ballkani do ta bartte për dekada.

Ishte ende fëmijë. I lindur më 1971, hyri në ushtri në tetor 1990 - kazerma „Drachevac" në Split. Në shtator 1991 duhej ta përfundonte shërbimin dhe të kthehej në shtëpi. Nuk pati kohë.

Në varrimin e tij në Kavadar erdhën mbi 20.000 njerëz. Qytetarët dolën edhe në protesta masive. Maqedonia kurrë nuk mori pjesë në luftën që pas saj e shpërtheu të gjithë hapësirën jugosllave - por Maqedonia pagoi çmimin e parë.

Sot në Kavadar lulet i shtruan delegacione, organizata të veteranëve, autoritete lokale, pjesëtarë të Ushtrisë. Ekziston një çezmë për nder të tij. Ekziston një rrethrrotullim me emrin e tij. Ekziston një varr që qyteti nuk e ka harruar kurrë.

Por pyetja që në çdo përvjetor bëhet, e nuk merr përgjigje: kush ishte ai sulmues i maskuar? Pas 35 vjetësh, askund nuk ekziston i dënuar për vdekjen e Sashkos. Çështja fle në ndonjë arkiv të Splitit. As Kroacia, as Maqedonia nuk kanë treguar interes të veçantë për ta zgjidhur.

Ky është çmimi i „historisë së arkivuar" - kur një viktimë bëhet numër në statistikë, e jo emër me përgjigje. Sashko nuk është simbol i shpërbërjes së Jugosllavisë vetëm sepse ra i pari. Është simbol edhe i mënyrës si institucionet tona punojnë me të vdekurit e tyre - me lule një herë në vit, dhe me harresë 364 ditë.

Tridhjetë e pesë vjet janë shumë. Por për ata që humbën të dashurit e tyre, ato vite mund të kenë zgjatur vetëm një ditë.