BE pa marrëveshje për buxhetin shtatëvjeçar, Zelensky kërkon edhe 70 miliardë euro për 2027: Brukseli nuk e di as sa para ka

Dy ditë negociata në Bruksel, dhe liderët e Bashkimit Evropian nuk u pajtuan as për pyetjen themelore: sa para do të ketë fare Unioni nga 2028 deri në 2034. Samiti më 15 dhe 16 tetor përfundoi pa marrëveshje për buxhetin shtatëvjeçar, i ngecur mes shpenzimeve, energjisë dhe migracionit.

Kryeministri suedez Ulf Kristersson as që u mundua të shtirej optimist: „Nuk mendoj se do të arrijmë marrëveshje këtë muaj. As muajin tjetër. Nuk e di as nëse është e mundur të merremi vesh deri në fund të vitit.“ Kur kryeministri i një shteti anëtar e thotë këtë me zë, kjo nuk është më taktikë negociuese, por diagnozë.

Shkurtimi irlandez që nuk kënaqi askënd

Presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së kohët e fundit propozoi që buxheti të shkurtohet për 141 miliardë euro, pra për rreth tetë për qind krahasuar me propozimin fillestar të Komisionit Evropian. Kështu buxheti i përgjithshëm shtatëvjeçar do të binte në afërsisht 1.620 miliardë euro. Propozimi nuk kaloi te askush. Vendeve që kërkojnë kursim, si Gjermania, Suedia dhe Holanda, u duket ende shumë. Anëtareve që nuk lejojnë shkurtime nga bujqësia dhe zhvillimi i rajoneve më të varfra - shumë pak. Njëra palë mendon se shpenzimet janë shumë të larta, tjetra refuzon që fondet evropiane të shkurtohen për të gjetur para për prioritetet e reja, mes tyre mbrojtja dhe konkurrueshmëria e industrisë.

Tani topi është te presidenti i Këshillit Evropian, António Costa. Ai duhet të përgatisë një kompromis të ri para samitit të jashtëzakonshëm të caktuar për 26 nëntor, vetëm pak ditë para zgjedhjeve në Spanjë. Plani i tij duhet t'i ulë pagesat kombëtare në buxhetin e përbashkët, t'i rishikojë taksat e reja në nivel të BE-së dhe t'i rikthejë fondet fleksibile për situata emergjente, të cilat propozimi irlandez i kishte shkurtuar ndjeshëm. Problem shtesë është se një pjesë e anëtareve nuk mendojnë më se marrëveshja duhet të arrihet deri në fund të vitit. Nëse negociatat kalojnë në 2027, do të përplasen me zgjedhjet në disa vende evropiane - ndërsa para zgjedhjeve askush nuk do të nënshkruajë se jep më shumë ose merr më pak.

Zelensky kërkon edhe 70 miliardë

Në një atmosferë të tillë, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky erdhi me një shifër të re. „Lufta vitin e ardhshëm do të kushtojë 155 miliardë euro. Na duhen edhe të paktën 70 miliardë nga ju, për mbrojtje, armë dhe qëndrueshmërinë tonë. Kjo është shumë reale“, deklaroi ai. Kërkesa hapi një debat të ri, sepse Unioni vitin e kaluar tashmë miratoi një hua prej 90 miliardë eurosh, e cila duhej t'i mbulonte nevojat financiare ukrainase për 2026 dhe 2027.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, pranoi se kostot e luftës janë rritur ndjeshëm dhe e mbështeti vlerësimin e Zelenskyt, por theksoi se BE vetë nuk do ta sigurojë gjithë shumën shtesë. Komisioni mori detyrë të ofrojë zgjidhje. Në tryezë janë huamarrje e re e përbashkët, përdorimi i pasurisë ruse të ngrirë dhe pagesa të drejtpërdrejta nga anëtaret. Çdo opsion ka kundërshtarët e vet: kreditë e përbashkëta janë shtrenjtuar, përdorimi i mjeteve ruse mbetet i diskutueshëm, ndërsa financimi i drejtpërdrejtë do të thotë se barra sërish bie mbi ekonomitë më të forta.

Migracioni, rryma dhe Kina

Samitin e shënuan edhe debatet e ashpra për migracionin. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen e kritikoi ashpër planin e kryeministrit spanjoll Pedro Sánchez për të rregulluar qëndrimin e rreth 600.000 migrantëve dhe i kërkoi Komisionit t'i shqyrtojë pasojat. Italia, Danimarka dhe Polonia u përpoqën të fusnin në përfundime një formulim më të rreptë kundër masave që mund të nxisnin migracionin e paligjshëm, por nuk ia dolën. Italia dhe vendet e Grupit të Vishegradit kërkuan masa kundër rritjeve të papritura të çmimit të rrymës dhe rishikim të sistemit evropian të tregtimit të emisioneve, ndërsa Finlanda, Danimarka dhe Suedia u kundërshtuan. Pas disa orësh debati - asnjë masë konkrete për energji më të lirë.

Tema e vetme për të cilën pati pajtim më të gjerë është mbrojtja nga konkurrenca kineze. Liderët i kërkuan Komisionit instrumente të reja tregtare, përfshirë kuota importi dhe tarifa doganore, për prodhuesit evropianë të kimikateve, makinerive dhe produkteve të tjera industriale. Deficiti tregtar i BE-së me Kinën arriti rreth 360 miliardë euro. Kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi se konkurrenca duhet të jetë e ndershme dhe paralajmëroi një paketë më të gjerë masash kundër kapaciteteve të tepërta prodhuese, subvencioneve të larta dhe valutave të nënvlerësuara.

Më e lehta është të merresh vesh kundër dikujt që nuk ulet në tryezë. Më e vështirë është kur duhet vendosur kush sa paguan. Ndërsa për vendet që prej vitesh presin para derës së Unionit, mes tyre edhe Maqedonia, ky është buxheti në të cilin diku duhet gjetur vend edhe për zgjerimin. Nëse 27 anëtare nuk mund të merren vesh as për paratë e veta, sa vëmendje do të mbetet për ata që qëndrojnë në radhë si para sportelit në komunë?