AB yedi yıllık bütçede anlaşamadı, Zelenski 2027 için 70 milyar euro daha istiyor: Brüksel ne kadar parası olduğunu bile bilmiyor

Brüksel'de iki gün süren müzakereler, ama Avrupa Birliği liderleri temel soruda bile uzlaşamadı: Birliğin 2028-2034 döneminde toplam ne kadar parası olacak. 15-16 Ekim zirvesi, harcamalar, enerji ve göç arasında sıkışarak yedi yıllık bütçe konusunda anlaşma olmadan sona erdi.

İsveç Başbakanı Ulf Kristersson iyimser görünmeye bile çalışmadı: "Bu ay bir anlaşmaya varacağımızı sanmıyorum. Gelecek ay da. Yıl sonuna kadar anlaşmanın mümkün olup olmadığını bile bilmiyorum." Bir üye ülkenin başbakanı bunu yüksek sesle söylüyorsa, bu artık bir pazarlık taktiği değil, bir teşhis.

Kimseyi memnun etmeyen İrlanda kesintisi

AB Konseyi'nin İrlanda dönem başkanlığı kısa süre önce bütçenin Avrupa Komisyonu'nun ilk önerisine göre 141 milyar euro, yani yaklaşık yüzde sekiz kısılmasını önerdi. Böylece yedi yıllık toplam bütçe yaklaşık 1.620 milyar euroya düşecekti. Öneri kimseden geçmedi. Almanya, İsveç ve Hollanda gibi tasarruf isteyen ülkelere göre hâlâ fazla. Tarımdan ve yoksul bölgelerin kalkınmasından kesinti yapılmasına izin vermeyen üyelere göre - fazla az. Bir taraf harcamaların çok yüksek olduğunu düşünüyor, diğer taraf savunma ve sanayinin rekabet gücü gibi yeni öncelikler için para bulmak adına Avrupa fonlarının kısılmasını reddediyor.

Şimdi top Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'da. İspanya'daki seçimlerden yalnızca birkaç gün önce, 26 Kasım'a planlanan olağanüstü zirve öncesinde yeni bir uzlaşı hazırlaması gerekiyor. Planının, ortak bütçeye yapılan ulusal katkıları azaltması, AB düzeyindeki yeni vergileri yeniden ele alması ve İrlanda önerisinin ciddi biçimde kıstığı esnek acil durum fonlarını geri getirmesi gerekiyor. Ek bir sorun da bazı üyelerin artık anlaşmanın yıl sonuna kadar sağlanması gerektiğini düşünmemesi. Müzakereler 2027'ye kayarsa birkaç Avrupa ülkesindeki seçimlerle çakışacak - ve seçim öncesinde kimse daha fazla ödediğine ya da daha az aldığına imza atmak istemez.

Zelenski 70 milyar daha istiyor

Böyle bir atmosferde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski yeni bir rakamla geldi. "Savaş gelecek yıl 155 milyar euroya mal olacak. Savunma, silahlar ve dayanıklılığımız için sizden en az 70 milyar daha istiyoruz. Bu gerçekçi bir miktar" dedi. Talep yeni bir tartışma başlattı, çünkü Birlik geçen yıl Ukrayna'nın 2026 ve 2027 mali ihtiyaçlarını karşılaması beklenen 90 milyar euroluk bir krediyi zaten onaylamıştı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen savaşın maliyetinin önemli ölçüde arttığını kabul etti ve Zelenski'nin tahminini destekledi, ancak ek tutarın tamamını AB'nin tek başına sağlamayacağını vurguladı. Komisyon çözüm önermekle görevlendirildi. Masada yeni ortak borçlanma, dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması ve üyelerden doğrudan ödemeler var. Her seçeneğin muhalifleri var: ortak krediler pahalandı, Rus varlıklarının kullanılması hâlâ tartışmalı, doğrudan finansman ise yükün yine en güçlü ekonomilere düşmesi demek.

Göç, elektrik ve Çin

Zirveye göç konusundaki sert tartışmalar da damgasını vurdu. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in yaklaşık 600.000 göçmenin oturumunu düzenleme planını sert bir dille eleştirdi ve Komisyon'dan sonuçlarını incelemesini istedi. İtalya, Danimarka ve Polonya, yasa dışı göçü teşvik edebilecek önlemlere karşı sonuç bildirgesine daha sert bir ifade koydurmaya çalıştı ama başaramadı. İtalya ve Vişegrad Grubu ülkeleri elektrik fiyatlarındaki ani sıçramalara karşı önlemler ve AB emisyon ticaret sisteminin gözden geçirilmesini isterken Finlandiya, Danimarka ve İsveç karşı çıktı. Saatler süren tartışmanın sonunda - daha ucuz enerji için tek bir somut önlem yok.

Daha geniş bir uzlaşının olduğu tek konu Çin rekabetine karşı korunma oldu. Liderler Komisyon'dan kimyasal, makine ve diğer sanayi ürünlerinin Avrupalı üreticileri için ithalat kotaları ve gümrük vergileri dahil yeni ticaret araçları istedi. AB'nin Çin ile ticaret açığı yaklaşık 360 milyar euroya ulaştı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz rekabetin adil olması gerektiğini söyledi ve aşırı üretim kapasitelerine, yüksek sübvansiyonlara ve düşük değerli para birimlerine karşı daha geniş bir önlem paketi duyurdu.

Masada oturmayan birine karşı anlaşmak en kolayı. Kimin ne kadar ödeyeceğine karar vermek gerektiğinde iş zorlaşıyor. Aralarında Makedonya'nın da bulunduğu, yıllardır Birliğin kapısında bekleyen ülkeler için bu, genişlemeye de bir yerde yer bulunması gereken bütçe. 27 üye kendi paraları konusunda bile anlaşamıyorsa, belediyedeki bir gişenin önündeymiş gibi sırada bekleyenlere ne kadar ilgi kalacak?