Franca në flakë: 1.200 të shoqëruar, ndërsa bashkia e Limoges, e hapur më 1883, u dogj brenda një nate

Franca u zgjua me 1.200 të shoqëruar dhe të paktën 150 policë e xhandarë të plagosur. Këto janë shifrat që njoftoi kryeministri Sébastien Lecornu pas një dite në të cilën protestat masive kundër kostos së lartë të jetesës u kthyen në zjarrvënie, plaçkitje dhe beteja në rrugë. Në Limoges bashkia u dogj pothuajse plotësisht. Në Paris rrugë të tëra mbetën të shkatërruara.

Në protesta dolën mes 550.000 dhe 800.000 njerëzve - shifra e parë është e ministrisë së brendshme, e dyta e sindikatave. Shumica e tubimeve kaluan paqësisht. Por kolonat paqësore rrallë arrijnë në tituj: atje hynë grupet e maskuara që sulmuan dyqane, ndërtesa publike dhe automjete të policisë.

Plaçkitje e organizuar, jo zemërim spontan

Në Paris përleshjet u zhvendosën nga tubimet e protestës drejt rrugëve tregtare. Sipas gazetarëve në terren, disa grupe vepruan në mënyrë të organizuar: burra të maskuar fillimisht i çaktivizonin kamerat e vëzhgimit, e pastaj thyenin vitrinat dhe hynin në dyqane. Në shënjestër ishin shtëpia mallrash Galeries Lafayette, dyqanet e Lacoste dhe SFR, banka, madje edhe butiku luksoz Céline në bulevardin Montaigne. Digjeshin vetura, kontejnerë dhe barrikada të improvizuara, ndërsa xhamat e thyer mbulonin trotuaret.

Kryebashkiaku i Parisit, Emmanuel Grégoire, paralajmëroi se dëmi do të jetë i madh - janë shkatërruar rrugë të tëra, janë dëmtuar hapësira publike dhe monumente. Ai kërkoi të bëhet dallim mes qytetarëve që protestojnë paqësisht dhe atyre që i përdorin tubimet për dhunë e plaçkitje. Fjali e arsyeshme. Pyetja është nëse dikush në qeveri do ta dëgjojë edhe gjysmën tjetër të saj - pse qindra mijëra njerëz dolën fare në rrugë.

Limoges, Marsejë, Lion: goditje ndaj simboleve

Dëmi më i rëndë është në Limoges. Sulmues të maskuar fillimisht i vunë zjarrin një automjeti të policisë komunale para bashkisë, e pastaj hynë me forcë brenda dhe e dogjën ndërtesën. Zjarri përfshiu çatinë e ndërtesës së hapur më 1883, dhe konstruksioni i çatisë u shemb mbi katet e poshtme - përveç krahut perëndimor. Prefekti vendor Maurice Barate dëmin e përshkroi si katastrofë për trashëgiminë kulturore, ndërsa qindra banorë shikonin si digjej.

Në Marsejë demonstrues të maskuar çanë gardhet metalike dhe hynë në bashki, vizatuan simbole anarkiste, thyen xhama dhe rrëzuan bustin e Mariannës - simbolin e Republikës Franceze. Kryebashkiaku Benoît Payan thotë se dëmi brenda është relativisht i kufizuar. Në Lion u dogj zyra historike turistike në sheshin Bellecour, ndërtesë mbi 170 vjeçare. Në Bordo zjarri nga dyqani i plaçkitur i Decathlon u përhap në ndërtesë, dhe u dëmtua edhe rezidenca zyrtare e prefektes së Gironde. U sulmuan edhe ndërtesat e qytetit në Lille, ndërsa plaçkitje pati edhe në Nantes, Nicë, Strasburg dhe Tuluzë.

Policia mes kritikave dhe tullave

Nuk është vetëm rruga në bankën e të akuzuarve. Në Saint-Étienne një protestues 17-vjeçar mbeti pa dorë pas shpërthimit të një granate policore për shpërndarjen e protestave. Mediat franceze shkruajnë se ai u përpoq ta ngrinte, por rrethanat ende po verifikohen, ndërsa hetimin e udhëheq inspektorati i policisë IGPN. Kryeministri brenda pak orësh kishte shifrën e saktë të policëve të plagosur. Të dhëna të plota për protestuesit e plagosur ende nuk ka.

Sindikatat e policisë, nga ana e tyre, publikuan pamje të sulmeve me shkopinj dhe tulla ndaj furgonëve të policisë dhe deklaruan se forcat janë në prag të rraskapitjes. Lecornu tha se është mrekulli e vërtetë që të plagosurit nuk janë më shumë, dhe akuzoi të majtën radikale La France Insoumise se me mesazhet e saj e justifikon dhunën. „Tani është koha të zgjidhni anën“, deklaroi ai, duke paralajmëruar se një pjesë e politikanëve duan t'i shfrytëzojnë trazirat para zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027. Presidenti Emmanuel Macron premtoi se fajtorët do të gjenden dhe do të dënohen. Gjendje e jashtëzakonshme për momentin nuk do të shpallet.

Secili e lexon zjarrin si i leverdis

Nga Uashingtoni, nënpresidenti amerikan JD Vance menjëherë gjeti versionin e vet. „Progresistët perëndimorë e importuan botën e tretë në Francë në emër të diversitetit dhe dhembshurisë“, shkroi ai në X, duke shtuar se kjo është e ardhmja që demokratët e duan për Amerikën - para zgjedhjeve për Kongresin më 3 nëntor. Protestat ishin për koston e jetesës dhe shërbimet publike. Vance pa tek to imigracion dhe mesazh parazgjedhor.

Trazirat nuk janë vetëm histori franceze. Në Bruksel qindra të rinj dolën kundër shtrenjtimit të arsimit, në Lisbonë dhjetëra mijëra protestuan kundër banimit të shtrenjtë, ndërsa në Milano dhe Bolonjë policia përdori gaz lotsjellës dhe topa uji. Te fqinjët në Shqipëri vazhduan protestat studentore kundër kryeministrit Edi Rama - policia përdori predha që dyshohet se janë plumba gome.

Jetesë e shtrenjtë, shërbime publike të dobëta, të rinj që kërkojnë më shumë se ç'u ofron shteti - a tingëllon kjo si lajm nga Franca apo nga cilado kafene ballkanike? Në Paris tani po vendoset nëse pushteti do t'i dëgjojë qindra mijërat paqësorë, apo do të flasë vetëm për ata që thyen vitrinat.