Rosatom do t'i shesë Indonezisë rrymë nga centrale bërthamore lundruese - megavatët e parë vetëm pas pesë vjetësh

Korporata shtetërore „Rosatom“ dhe kompania indoneziane PT Pembangkit Listrik Nuklir nënshkruan marrëveshje për furnizimin me energji elektrike të pjesës lindore të Indonezisë përmes blloqeve energjetike bërthamore lundruese. Marrëveshja u nënshkrua në Moskë, në margjinat e Javës Ruse të Energjisë, ndërsa pala ruse menjëherë e shpalli precedent botëror: projekti i parë eksportues për furnizim me rrymë nga një central i këtij lloji.

Shifrat, kur të lihet mënjanë marketingu, janë më modeste se titujt. Marrëveshja parashikon dy blloqe lundruese PEB-100, me fuqi totale prej 200 megavatësh, për konsumatorët në veri të ishullit Halmahera, në rajonin Maluku Verior. Centralet do të përdorin reaktorë anijesh nga familja RITM. Megavatët e parë priten pesë vjet pasi të hyjnë në fuqi kushtet themelore të marrëveshjes. Pra, jo nesër, dhe jo vitin e ardhshëm.

Projekti, sipas nënshkruesve, realizohet në formatin „biznes me biznes“, ekskluzivisht me investime private dhe pa para nga buxheti shtetëror i Indonezisë. Drejtori i përgjithshëm i „Rosatom“, Alexey Likhachev, tha se bashkëpunimi me Indonezinë „po zhvillohet shumë dinamikisht“ dhe se kjo është „kontrata e parë botërore eksportuese për furnizim me energji elektrike nga një bllok energjetik bërthamor lundrues“. Njëri nga investitorët indonezianë e falënderoi personalisht presidentin rus Vladimir Putin për, siç tha, bashkëpunimin e frytshëm.

Konteksti më i gjerë. „Rosatom“ që nga viti 2020 e përdor centralin lundrues „Akademik Lomonosov“, ndërsa sipas kompanisë aktualisht ka 27 kantiere aktive në nëntë vende, përfshirë centralin e parë të vogël bërthamor eksportues në Uzbekistan. Në botë, sipas „Rosatom“, në fazë projektimi janë rreth 80 koncepte të ngjashme. Perëndimi e sanksionon Rusinë, ndërsa industria bërthamore ruse ndërkohë lidh marrëveshje nga Azia Qendrore deri në Paqësor.

Mbeten pyetjet që nuk gjenden në kumtesa. Indonezia është vend me tërmete dhe cunami të shpeshta, ndërsa një reaktor bërthamor do të qëndrojë i ankoruar pranë bregut të saj. Kush do të përgjigjet nëse diçka shkon keq - investitori privat, Moska apo Xhakarta? Dhe sa do të mbetet nga „marrëveshja e shekullit“ kur pas pesë vjetësh të vijë koha për megavatin e parë?

Në Ballkan energjia bërthamore është temë që përmendet më shumë se sa ndërtohet. Indonezia vendosi të mos presë - por centrali t'i vijë nga deti. Sa shtete ballkanike do ta pranonin që një central bërthamor t'u vijë me anije, dhe prej kujt do ta blinin?