Çmimet globale të ushqimit këtë vit do të rriten për 11,8 për qind, ndërsa rritja vazhdon edhe në vitin 2027 me 4,8 për qind shtesë. Kjo është vlerësimi i „Oxford Economics\", ndërsa goditja më e rëndë pritet te gruri - çmimi i tij në tremujorin e tretë do të ishte rreth 36 për qind më i lartë krahasuar me të njëjtën periudhë vitin e kaluar, në 6,92 dollarë për bushel.

Shifra prej 11,8 për qind ende është nën kërcimin prej 14,2 për qind të regjistruar në vitin 2022. Por dallimi qëndron në atë se atëherë kishte një goditje - ndërprerja e papritur e eksportit nga Deti i Zi. Tani ka dy, dhe ato ushqejnë njëra-tjetrën.

Të nxehtit, jo lufta, është problemi më i madh

Kjo është pjesa që pritet më së paku. „Oxford Economics\" vlerëson se nxehtësia ekstreme, e jo konfliktet e armatosura, tani paraqet rrezik më të madh për inflacionin global të ushqimit me kalimin e kohës.

Vala rekord e të nxehtit në qershor të këtij viti shkatërroi rreth 9 milionë tonë drithë në tërë Evropën. Franca regjistroi ditën e saj mesatare më të nxehtë deri më tani, ndërsa Gjermania, Danimarka dhe Çekia vendosën maksimume rekord. Kjo ishte vala e tretë e madhe e të nxehtit në kontinent që nga fundi i majit dhe arriti ndërsa kulturat ishin në fazën më të cenueshme.

Ballkani e njeh këtë skenë pa e lexuar në analizë. Pyetja nuk është nëse do të ketë edhe vera të tilla, por çfarë bën bujqësia kur ato përsëriten.

Kostot hyrëse, shtresa e dytë

Forca e dytë është shtrenjtimi i gjithçkaje që hyn në prodhim. Çmimet e naftës u ngjitën për 36 për qind në nivel vjetor nga korriku, ndërsa për plehrat parashikohet shtrenjtim prej 22 për qind këtë vit. Gruri është kulturë që kërkon plehërim intensiv - ai bart pjesën më të madhe të barrës.

Ukraina dhe Rusia së bashku furnizojnë pak më pak se 30 për qind të eksportit botëror të grurit dhe më shumë se 10 për qind të misrit. Ndërprerja e eksportit nga Deti i Zi tashmë i rriti çmimet globale të grurit për 5,8 për qind, njoftoi Organizata për Ushqim dhe Bujqësi e OKB-së.

Kur arrin te rafti

Kjo është pjesa që prek drejtpërdrejt secilën familje. Ushqimi i freskët reagon shpejt - çmime më të larta të frutave dhe perimeve mund të vërehen që në tetor e nëntor. Ushqimi i përpunuar vjen me vonesë dhe do të ndihet më fort mes shkurtit dhe majit të vitit të ardhshëm.

Më të ekspozuara janë drithërat, frutat, perimet dhe produktet e qumështit. Mishi për tani është relativisht i mbrojtur - por edhe ajo mbrojtje është e përkohshme. Korrjet e dobëta të drithit i rrisin kostot e ushqimit për bagëtinë, çka mund t'i shtyjë blegtorët t'i zvogëlojnë tufat. Dhe tufa e zvogëluar do të thotë mish më i shtrenjtë me një vit vonesë.

Kufizimi i rëndësishëm në vlerësim

Rritja prej 11,8 për qind i referohet çmimeve globale të lëndëve të para bujqësore - nuk do të thotë se çdo produkt në raft automatikisht shtrenjtohet për të njëjtën përqindje. Çmimi përfundimtar varet edhe nga përpunimi, transporti, energjia dhe marzha tregtare. Ndonjëherë ato e zbusin goditjen. Ndonjëherë e shtojnë.

Indeksi i çmimeve të ushqimit i FAO-s në korrik ishte 131,1 pikë - niveli më i lartë që nga janari i vitit 2023. Ai indeks ndiqet si sistem paralajmërimi të hershëm, sepse kur rritet, efekti së pari shfaqet te buka, vaji dhe produktet e qumështit, para se të përhapet në tërë buxhetin familjar.

OKB paralajmëron se periudha nga tetori 2026 deri në mars 2027 mund të jetë më e rëndë, me parashikim për një El Niño të fuqishëm që kërcënon t'i shtyjë edhe 2,6 milionë njerëz shtesë në uri në nivel krize. „Eurasia Group\" parashikon se gruri, misri dhe orizi mund të shtrenjtohen për 10 deri në 18 për qind deri në verën e ardhshme.

Gruri, misri, nafta dhe plehu janë mallra me çmim botëror. Askush nga kjo anë e Ballkanit nuk vendos sa kushtojnë. Pyetja që mbetet në kompetencë të brendshme është tjetër: a ka dikush që i shikon këto projeksione tani, në gusht, apo do t'i zbulojë në shkurt - bashkë me të gjithë ne, te rafti.