Küresel gıda fiyatları bu yıl yüzde 11,8 artacak, artış 2027'de de ek yüzde 4,8 ile sürecek. Bu, „Oxford Economics\"in tahmini; en ağır darbe ise buğdayda bekleniyor - üçüncü çeyrekte fiyatı geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 36 daha yüksek, bushel başına 6,92 dolar olacak.

Yüzde 11,8'lik rakam hâlâ 2022'de kaydedilen yüzde 14,2'lik sıçramanın altında. Ama fark şu: o zaman tek bir şok vardı - Karadeniz'den ihracatın ansızın kesilmesi. Şimdi iki tane var ve birbirlerini besliyorlar.

Savaş değil, sıcaklık daha büyük sorun

Bu, en az beklenen kısım. „Oxford Economics\", zaman içinde küresel gıda enflasyonu için silahlı çatışmaların değil aşırı sıcağın daha büyük risk oluşturduğunu değerlendiriyor.

Bu yılın haziran ayındaki rekor sıcak dalgası Avrupa genelinde yaklaşık 9 milyon ton tahılı yok etti. Fransa bugüne dek en sıcak ortalama gününü kaydetti; Almanya, Danimarka ve Çekya ise rekor maksimumlar koydu. Bu, kıtanın mayıs sonundan bu yana yaşadığı üçüncü büyük sıcak dalgasıydı ve ürünler en kırılgan aşamadayken geldi.

Balkanlar bu sahneyi bir analizde okumadan bilir. Soru, böyle yazların daha olup olmayacağı değil; tekrarlandıklarında tarımın ne yaptığıdır.

Girdi maliyetleri, ikinci katman

İkinci güç, üretime giren her şeyin pahalılaşması. Motorin fiyatları temmuzda yıllık bazda yüzde 36 sıçradı; gübrelerin ise bu yıl yüzde 22 zamlanması öngörülüyor. Buğday yoğun gübre isteyen bir ürün - yükün en büyük kısmını o taşıyor.

Ukrayna ve Rusya birlikte dünya buğday ihracatının yüzde 30'undan biraz azını ve mısırın yüzde 10'undan fazlasını sağlıyor. Karadeniz'den ihracatın kesilmesi küresel buğday fiyatlarını şimdiden yüzde 5,8 artırdı; bunu BM Gıda ve Tarım Örgütü duyurdu.

Rafa ne zaman ulaşıyor

Bu, her haneyi doğrudan ilgilendiren kısım. Taze gıda hızlı tepki verir - meyve ve sebzede daha yüksek fiyatlar daha ekim ve kasımda fark edilebilir. İşlenmiş gıda gecikmeyle gelir ve en güçlü biçimde gelecek yıl şubat ile mayıs arasında hissedilecek.

En açık olanlar tahıllar, meyve, sebze ve süt ürünleri. Et şimdilik göreli korunuyor - ama o koruma da geçici. Zayıf tahıl hasadı yem maliyetlerini artırır, bu da hayvancıları sürüleri küçültmeye itebilir. Küçülen sürü ise bir yıl gecikmeli olarak daha pahalı et demektir.

Tahmindeki önemli çekince

Yüzde 11,8'lik artış küresel tarımsal hammadde fiyatlarına ilişkindir - raftaki her ürünün otomatik olarak aynı oranda pahalılaşacağı anlamına gelmez. Nihai fiyat işleme, taşıma, enerji ve ticari kâr marjına da bağlıdır. Bazen bunlar darbeyi yumuşatır. Bazen büyütür.

FAO gıda fiyat endeksi temmuzda 131,1 puandı - Ocak 2023'ten bu yana en yüksek seviye. Bu endeks erken uyarı sistemi olarak izlenir, çünkü yükseldiğinde etki önce ekmekte, yağda ve süt ürünlerinde görünür, ardından tüm hane bütçesine yayılır.

BM, Ekim 2026 - Mart 2027 döneminin daha ağır olabileceği uyarısında bulunuyor; güçlü bir El Niño öngörüsü, ek 2,6 milyon insanı kriz düzeyinde açlığa itme tehdidi taşıyor. „Eurasia Group\", buğday, mısır ve pirincin gelecek yaza kadar yüzde 10 ila 18 arasında pahalılaşabileceğini öngörüyor.

Buğday, mısır, motorin ve gübre dünya fiyatı olan mallardır. Balkanların bu yakasından hiç kimse ne kadar ettiklerine karar vermiyor. Yerli yetkide kalan soru başka: bu projeksiyonlara şimdi, ağustosta bakan biri var mı - yoksa onları şubatta, hepimizle birlikte, rafta mı keşfedecek.