„Asnjë ton xehe, asnjë përqindje eksporti dhe asnjë investim nuk vlejnë më shumë se jeta e njeriut“, tha ministrja e energjetikës Sanja Bozhinovska në shënimin e Ditës së minatorëve.

Fjalia është e mirë. Pyetja është nëse e mbulojnë shifrat që qëndrojnë pas saj.

Nga ministria njoftuan se në vitin 2025 janë arkëtuar 1,22 miliardë denarë nga kompensimet koncesionare, ndërsa 78 përqind e të ardhurave shkojnë te komunat për infrastrukturë. Në ngjarje u ndanë mirënjohje për dhjetë minatorë, ndërsa folën edhe përfaqësues të industrisë minerare dhe akademisë, mes tyre kryetari i Shoqatës Maqedonase të Minierave, Dime Petreski, dhe profesori Gjorgje Dimov. U paralajmërua strategji e re për lëndët e para minerale dhe përgatitje e ndryshimeve ligjore.

Ku përfundojnë ato para

78 përqind nga 1,22 miliardë denarë do të thotë se te komunat kthehen afër 950 milionë denarëve, përkatësisht rreth 15 milionë euro. Kjo nuk është shumë e vogël për buxhetet lokale - por vetë shifra nuk thotë asgjë. Thotë në cilin drejtim udhëtojnë paratë, jo edhe çfarë është bërë me to.

Te minierat kjo pyetje nuk është kontabël. Komunat që marrin kompensim koncesionar janë të njëjtat komuna që i pësojnë pasojat - pluhur, rrugë të ngarkuara, ujëra dhe deponi për mbeturina minerare. Nëse ato para kthehen në infrastrukturë që e vuan pikërisht ajo veprimtari minerare, atëherë kompensimi është zhdëmtim, jo zhvillim.

Siguria matet në inspektime, jo në fjalime

Paralajmërimi i një strategjie të re dhe legjislacioni të ri me fokus te standardet ekologjike dhe siguria e punëtorëve është pikërisht ajo që duhet paralajmëruar në Ditën e minatorëve. Problemi është se profesioni i minatorit në vend prej dekadash i dëgjon të njëjtat premtime.

Fjalia se asnjë investim nuk vlen më shumë se jeta e njeriut kontrollohet vetëm në një vend - në raportet e inspektimit. Sa mbikëqyrje janë bërë këtë vit, sa parregullsi janë konstatuar, sa procedura janë ngritur dhe sa miniera punojnë sipas standardeve që i paralajmëron ministria. Ato shifra në festë nuk u thanë.

Dhjetë mirënjohje për dhjetë minatorë janë gjest i merituar. Por për ata që nesër zbresin poshtë, më shumë do të thotë një inspektor që erdhi pa paralajmërim sesa një falënderim në skenë.