Ekonomia botërore përballet me një nga vitet më të dobëta të këtij shekulli, me përjashtim të pandemisë dhe krizës së vitit 2008. Këtë e paralajmërojnë ekonomistët e OKB-së dhe Komisionit Evropian. Rritja e PBB-së globale për 2026 - 2,5%, që është nën projeksionin e mëparshëm prej 2,7%. Në skenarin më të keq - mbase edhe 2,1%.

Për Evropën situata është veçanërisht e keqe. Komisioni Evropian e uli parashikimin për rritjen e BE-së nga 1,4% në 1,1%. Për eurozonën - edhe më poshtë, në 0,9%. Kjo do të thotë se ekonomia në fakt qëndron, me lëvizje shumë të vogla përpara brenda kufijve të gabimit statistikor.

Çfarë e shkakton këtë? Çmimet e energjisë. Mësimi i vjetër i vitit 2022 po lexohet sërish - Evropa është tepër e varur nga importi i energjisë. Tani, me krizën rreth Hormuzit dhe tensionet në Lindjen e Mesme, çmimet e naftës janë sërish mbi 100 dollarë për fuçi. Kjo do të thotë karburant më të shtrenjtë, rrymë më të shtrenjtë, ushqim më të shtrenjtë - dhe më pak para në buxhetet e familjeve.

Shantanu Mukherjee, drejtor i analizës ekonomike në sektorin e OKB-së: „Nuk jemi afër recesionit." Kjo është deklaratë politike. Përkthimi: „teknikisht nuk jemi në recesion, por shumë njerëz do të jetojnë sikur të ishim." Inflacioni global tani pritet të jetë 3,9% - 0,8 pikë përqindjeje mbi projeksionet e mëparshme.

Konkretisht për konsumatorët evropianë: besimi ra në nivelin më të ulët për 40 muaj. Familjet presin fatura më të mëdha për ngrohjen dhe karburantin në vjeshtë. Kompanitë përballen me kërkesë të zvogëluar dhe kosto më të larta financiare. Kryeministrja italiane Giorgia Meloni i kërkon Brukselit t'i lirojë rregullat fiskale për të ndihmuar familjet dhe industrinë.

Për Ballkanin, kjo do të thotë dy gjëra. E para - eksporti drejt BE-së do të zvogëlohet, gjë që godet drejtpërdrejt eksportuesit maqedonas dhe serbë. E dyta - Ballkani është energjetikisht i varur nga të njëjtat tregje që po shtrenjtohen. Kur Evropa kollitet, Ballkani mërdhihet - dhe kjo herë, nuk është metaforë, por model ekonomik.

SHBA-ja mbeten „relativisht rezistente" me rritje 2%. Kina - 4,6%, India - 6,4%. Bota gjithnjë e më shumë ndahet në „ata që rriten" dhe „ata që mbajnë gjendjen" - dhe Evropa, me gjithë pasurinë e saj, tani është në grupin e dytë. Pyetja që ekonomistët nuk duan ta përgjigjen hapur: a është kjo gjendje ciklike, apo strukturore?