Në vitin zgjedhor 2025, 63 komuna në Maqedoni u ndanë banorëve të tyre 4.056.482 euro në formë ndihmash të ndryshme financiare dhe dotacionesh. Kjo është për afro një milion euro më shumë se në vitin 2024, tregon hulumtimi më i ri i Qendrës për Komunikime Qytetare.

Një milion euro më shumë, në një vit me zgjedhje lokale. Mund të jetë përkim. Mund edhe të mos jetë, dhe askush nuk do ta kontrollojë, sepse asnjë ligj nuk kërkon që kjo të kontrollohet.

92 baza të ndryshme, asnjë rregull i përbashkët

Ndihma u nda mbi bazë të plot 92 kritereve të ndryshme - nga fëmija i parë, nxënësit e klasës së parë, të mesmet, maturantët dhe të rinjtë, deri te personat në rrezik social dhe pensionistët. U përfshinë 58.290 qytetarë, afro 13 mijë më shumë se vitin e kaluar.

Shumat individuale arrijnë deri në 100.000 denarë për lidhje martese dhe deri në 200.000 denarë për punimin e fasadës. Pikërisht këto dy zëra tregojnë sa lirshëm lëviz kjo kategori shpenzimesh: një komunë të jep para që të martohesh, një tjetër që ta lyesh ndërtesën.

Dallimet janë edhe më të mëdha kur krahasohet e njëjta kategori. Për një të porsalindur komunat paguajnë nga 3.000 deri në 30.000 denarë - një dallim dhjetëfishor varësisht se ku jeton. Për një nxënës të klasës së parë shuma lëviz nga 2.000 deri në 8.000 denarë. Çdo vetëqeverisje lokale ka rregullat, emërtimet, kriteret dhe procedurat e veta. Nga Qendra për Komunikime Qytetare konstatojnë se pothuajse nuk ka komuna që ndajnë ndihmë mbi baza identike, përveç ndoshta për nxënësit e klasës së parë dhe të porsalindurit.

Ku shkuan më së shumti paratë

Më së shumti mjete paguan komunat e Shkupit, Aerodromi me 552.387 euro dhe Qendra me 507.481 euro - secila veç e veç mbi gjysmë milioni. Pasojnë Kisella Voda me 461.989 euro dhe Gazi Baba me 415.172 euro. Sipas numrit të përfituesve prijnë Gazi Baba dhe Kisella Voda, me nga më shumë se 10.000 qytetarë të përfshirë.

Shuma reale sigurisht është më e madhe se 4 milionë euro. Qyteti i Shkupit, Çairi dhe Saraji nuk iu përgjigjën kërkesave për informacion me karakter publik - ndaj pagesat e tyre fare nuk hynë në llogaritje.

Pyetja që mbeti e hapur

Nga Qendra për Komunikime Qytetare shtrojnë pyetjen më të pakëndshme të gjithë hulumtimit: a kanë komunat fare kompetencë të ndajnë lloje të tilla ndihme, sidomos kur secila zbaton rregulla, procedura, shuma dhe kategori përfituesish të ndryshme.

Kjo nuk është vërejtje formaliste. Kur nuk ka as bazë të përbashkët, as shumë të përbashkët, as kriter të përbashkët, atëherë vendimi se kush merr dhe sa është plotësisht në duart e pushtetit lokal. Në një vit zgjedhor kjo është një fuqi që nuk ka kontroll më të madh se vullneti i mirë i atij që e mban.

Askush nuk pretendon se 4 milionë euro janë shpenzuar në mënyrë të paligjshme. Pretendimi është më i thjeshtë dhe më i vështirë për t'u mbrojtur: askush nuk e di as për çfarë saktësisht janë shpenzuar, sepse 63 komuna përdorin 92 baza të ndryshme, ndërsa tri nga më të mëdhatë nuk duan të thonë.