Seçim yılı olan 2025'te Makedonya'daki 63 belediye, sakinlerine çeşitli mali yardım ve destekler biçiminde 4.056.482 euro dağıttı. Bu, 2024'e kıyasla neredeyse bir milyon euro daha fazla; rakamlar Sivil İletişim Merkezi'nin en yeni araştırmasından.

Yerel seçimlerin yapıldığı bir yılda bir milyon euro fazla. Rastlantı olabilir. Olmayabilir de - ve kimse bunu denetlemeyecek, çünkü hiçbir yasa böyle bir denetim istemiyor.

92 farklı gerekçe, tek bir ortak kural yok

Yardım tam 92 farklı gerekçeyle dağıtıldı - ilk çocuktan birinci sınıf öğrencilerine, lise öğrencilerine, mezunlara ve gençlere, sosyal risk altındaki kişilere ve emeklilere kadar. Kapsama 58.290 vatandaş girdi; bu, önceki yıla göre yaklaşık 13 bin kişi fazla.

Tekil ödemeler evlilik için 100.000 denara, cephe yenileme için 200.000 denara kadar çıkıyor. Tam da bu iki kalem, bu harcama kategorisinin ne kadar serbest hareket ettiğini gösteriyor: bir belediye evlenmen için para veriyor, bir başkası binanı boyaman için.

Aynı kategori karşılaştırıldığında farklar daha da büyüyor. Yeni doğan için belediyeler 3.000 ile 30.000 denar arasında ödeme yapıyor - nerede yaşadığına göre on kat fark. Birinci sınıf öğrencisi için tutar 2.000 ile 8.000 denar arasında değişiyor. Her yerel yönetimin kendi kuralları, adlandırmaları, ölçütleri ve prosedürleri var. Sivil İletişim Merkezi, birinci sınıf öğrencileri ve yeni doğanlar dışında, yardımı aynı gerekçelerle dağıtan neredeyse hiç belediye bulunmadığını tespit ediyor.

Paranın büyük kısmı nereye gitti

En çok ödemeyi 552.387 euro ile Aerodrom ve 507.481 euro ile Merkez olmak üzere Üsküp belediyeleri yaptı - her biri tek başına yarım milyonun üzerinde. Onları 461.989 euro ile Kisela Voda ve 415.172 euro ile Gazi Baba izliyor. Yararlanan sayısında ise her biri 10.000'den fazla vatandaşla Gazi Baba ve Kisela Voda önde.

Gerçek tutar 4 milyon eurodan kesinlikle yüksek. Üsküp Şehri, Çair ve Saray kamusal nitelikli bilgi taleplerine yanıt vermedi - dolayısıyla onların ödemeleri hesaba hiç girmedi.

Açık kalan soru

Sivil İletişim Merkezi, tüm araştırmanın en rahatsız edici sorusunu soruyor: Belediyelerin bu tür yardımları dağıtma yetkisi var mı - hele her biri farklı kurallar, prosedürler, tutarlar ve yararlanıcı kategorileri uygularken?

Bu, biçimsel bir itiraz değil. Ne ortak bir dayanak, ne ortak bir tutar, ne de ortak bir ölçüt varsa, kimin ne kadar alacağı kararı tümüyle yerel yönetimin elindedir. Seçim yılında bu, elinde tutanın iyi niyetinden başka denetimi olmayan bir güç demektir.

Kimse 4 milyon euronun yasadışı harcandığını iddia etmiyor. İddia daha basit ve savunması daha zor: tam olarak neye harcandığını kimse bilmiyor, çünkü 63 belediye 92 farklı gerekçe kullanıyor ve en büyüklerinden üçü konuşmak istemiyor.