Tetëmbëdhjetë muaj pas asaj nate në Koçani, në sallën e gjyqit në Idrizovë u shqiptua fjalia që e reduktoi gjithë tragjedinë në një pyetje të vetme. Eksperti dhe profesori Goran Markovski, duke iu përgjigjur pyetjeve të të akuzuarve, tha se sipas Ligjit për ndërtim inspektori „mundi dhe duhej të vepronte që objekti të mbyllej derisa të sqaroheshin parregullsitë“.

Mundi. Duhej. Nuk veproi.

Letra thoshte një gjë, puna ecte ndryshe

Markovski shpjegoi para gjykatës se ndryshimi i destinacionit të hapësirës, riorganizimi, ndryshimet në instalimet elektrike, të ujit dhe të kanalizimit, si dhe materialet e papërshtatshme të vendosura, ndikuan drejtpërdrejt në sigurinë e diskotekës. Sipas tij, organet kompetente duhej të reagonin ndaj ndërhyrjeve të paligjshme - dhe një reagim i tillë mungoi deri më 16 dhe 18 mars 2025, kur për herë të parë u hartuan procesverbale nga mbikëqyrja inspektuese. Kjo do të thotë: dokumenti i parë zyrtar për gjendjen e objektit u shkrua pasi objekti tashmë kishte marrë flakë.

Në të dy procesverbalet, të hartuara nga inspektorët e autorizuar të ndërtimit Nikollço Bocev dhe Lupço Stamenkov, qëndron i njëjti konstatim - për objektin ishte lëshuar leje ndërtimi me destinacion objekt afarist për industri të lehtë. Gjatë kontrollit të parë në sektorin e urbanizmit pranë Komunës së Koçanit nuk kishte të dhëna se ishte lëshuar vendim për ndryshim destinacioni dhe adaptim. Me fjalë të tjera, ndërtesa në të cilën mbaheshin koncerte zyrtarisht ishte fabrikë.

Materiali që lëshonte cianur

Ekipi i ekspertëve shpjegoi hollësisht para gjykatës kiminë e asaj që ndodhi. Markovski theksoi se sfungjeri i vendosur në objekt, gjatë djegies, lëshonte monoksid karboni dhe cianur. Kjo nuk është detaj teknik për dosje - kjo është arsyeja pse njerëzit që ishin disa metra larg daljes nuk arritën ta gjenin atë.

Mbrojtja e pronarit të diskotekës, Dejan Jovanoviq, i pyeti ekspertët për materialet. Ekspertja Marjana Lazarevska iu përgjigj se ata i lexojnë rregullat në mënyrë selektive dhe se nga gjetjet e shohin ngjyrën e sfungjerit, por jo përbërjen e shkumës poliuretanike që ekipi e kishte konstatuar.

Prindërit e shtruan pyetjen që gjykata duhet ta përgjigjet

Gjatë pauzës së seancës, nëna Mita Taseva tha se nga vetë pyetjet e të akuzuarve duket se ata i njihnin hollësisht parregullsitë dhe rreziqet në objekt. „Nuk mund të numëroni sot të gjitha lëshimet, rreziqet dhe parregullsitë, e njëkohësisht të pretendoni se me vite nuk keni pasur arsye të reagoni“, tha ajo, duke shtuar se gjykata duhet të përcaktojë kush dinte, çfarë dinte, që kur dinte dhe pse heshti.

Nëse vërtetohet se rreziqet ishin të njohura dhe kompetentët me vetëdije nuk ndërmorën masa, atëherë, sipas Tasevës, nuk bëhet më fjalë për lëshim institucional, por për mosveprim të vetëdijshëm me implikime të mundshme penale. Babai Dragi Stojanov ishte më i drejtpërdrejtë: po të kishte vepruar inspektori si duhet, fëmija i tij do të ishte gjallë.

Procedura ecën, ora gjithashtu

Rasti gjykohet nga gjyqtarja Dijana Gruevska-Ilievska, ndërsa akuzën e përfaqëson një ekip prej 15 prokurorësh publikë. Mes të akuzuarve janë pronari i objektit Grozdan Millkovski dhe inspektorët komunalë të ndërtimit. Procedura është në fazën e provave, me marrje në pyetje të kryqëzuar të ekspertëve të ndërtimit.

Tetëmbëdhjetë muaj më vonë, pretendimi i prokurorisë tingëllon njëlloj i thjeshtë dhe njëlloj i rëndë: kishte ligj, kishte inspektor, kishte detyrim, dhe nuk ndodhi asgjë. Nëse gjykata do ta quajë këtë lëshim apo vendim - aty qëndron dallimi mes fatkeqësisë dhe përgjegjësisë.