23 liqene aty ku dikur nxirrej qymyr: Gjermania i ktheu gropat e lëna nga industria në destinacion turistik

Gjermania ka mbi 12.000 liqene, ndërsa vitet e fundit shifra rritet. Jo sepse ka rënë më shumë shi, por sepse dikush vendosi t'i mbushë me ujë gropat nga të cilat më parë nxirrte qymyr. Rajonin e Lusacisë, rreth 140 kilometra në jug të Berlinit dhe 60 kilometra në veri të Drezdenit, sot e quajnë „Komoja gjermane". Versioni artificial, kuptohet.

Historia pas atij emri është më interesante se vetë emri. Që nga mesi i shekullit të nëntëmbëdhjetë këtu gërmohej linjit. Nga toka janë nxjerrë mbi dy miliardë tonë qymyr kafe, në thellësi deri në gjashtëdhjetë metra. Kjo do të thotë se rajoni ishte një nga ata që i njohim edhe në Ballkan: një peizazh që hahet nga brenda që të punojë industria, me fshatra që jetojnë nga miniera dhe vdesin me të.

Nga miniera te 23 liqene

Nga mesi i viteve nëntëdhjetë, kompania rajonale për administrim minerar filloi t'i mbushte gradualisht gropat e dikurshme. Rezultati është një sistem ujor prej 23 liqenesh në një sipërfaqe mbi 13.600 hektarë, me ambicien të bëhet peizazhi më i madh artificial liqenor në Evropë. Plani është që dhjetë prej tyre të lidhen me kanale të lundrueshme. Nga kjo verë, pesë tashmë janë.

I pari i hapur për turizëm ishte liqeni i Zenftenbergut, me 1.300 hektarë dhe me plazhe që mbajnë flamurin e kaltër për cilësinë e ujit. Ka një port të hapur në vitin 2013, një mol 80 metra të gjatë dhe një shteg që rrethon gjithë sipërfaqen ujore, për biçikletë, ecje ose patina. I dyti, Gajersvalder, njihet për erërat dhe kajtsërfin, ndërsa pamja e tij më e fotografuar është fari bardhë-kuq 18 metra i lartë me shtëpiza pas tij, ku janë vendosur një hotel me katër yje dhe një restorant.

Prej aty, përmes kanalit Barbara, arrihet te Partvicer, me pyje pishash përreth dhe një gadishull dy kilometra e gjysmë të gjatë që e ndan liqenin thuajse në dysh. Këtu është edhe shtëpia e parë lundruese për pushime në gjithë rajonin. E fundit për lundrim dhe larje u hap Zedlicer, simboli i të cilit është një kullë çeliku tridhjetë metra e lartë me ngjyrë të kuqërremtë të ndryshkur, që qëllimisht kujton të kaluarën industriale. Nga ai vëzhgim shihen tre liqene njëkohësisht.

Vera në shpat dhe një e vërtetë për trashëgiminë

Te liqeni i Grosreshenit qëndrojnë tri ndërtesa kubike të lidhura me tarraca, që shërbejnë si vëzhgim dhe si hapësirë muzeore për historinë e rajonit. Pranë tyre është vreshtaria familjare Vajnvobar, vreshti i vogël i së cilës është i vetmi në Brandenburg i mbjellë në një shpat të pjerrët. Që nga viti 2012 aty mbjellin varietete hibride rezistente ndaj sëmundjeve kërpudhore, vjelin ekskluzivisht me dorë dhe bëjnë vera monovarietale. Organizojnë edhe vizita me degustim.

Kjo nuk është histori për plazh. Kjo është histori për atë çfarë bën me tokën pasi industria të ikë. Gjermanët investuan tridhjetë vjet dhe një buxhet të madh për t'i kthyer gropat minerare në sipërfaqe ujore me listë atraksionesh, hotele dhe një organizatë turistike që numëron vizitorët. Ballkani i ka gropat e veta, minierat e veta të braktisura dhe vrimat e veta në tokë që presin dikë të vendosë çfarë me to. A e bën fare dikush te ne atë llogari?

Liqeni Zedlicer, ndryshe, ka marrë edhe leje të posaçme për të funksionuar si vend uljeje për hidroplanë. Ambicia është e qartë dhe nuk fshihet: duan të bëhen destinacion luksoz, si Komoja e vërtetë. Për këtë do t'u duhet ende shumë, por fakti që në fund të atyre liqeneve dikur kishte qymyr nuk shihet më nga uji.