Maqedonia ka rënë nëntë vende në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit të "Reporterëve pa Kufij" - nga vendi i 36-të në të 45-tin. Vetëm për dy vjet, nëntë pozicione poshtë. Kjo nuk është lëvizje tabele. Është shenjë për diçka strukturore.

Raporti për vitin 2026 sjell edhe numra më të gjerë. Për herë të parë në 25 vjet, më shumë se gjysma e shteteve në botë janë në kategorinë "e vështirë" ose "shumë serioze" për lirinë e shtypit. Vetëm shtatë vende kanë vlerësim "të mirë" - dhe të gjitha janë në Evropën Veriore. Më pak se 1 për qind e popullsisë botërore jeton në vend me liri "të mirë" të shtypit.

Rajoni nuk është në pozitë më të mirë. Serbia është në vendin e 104-t - ra për tetë pozicione. Bosnja dhe Hercegovina është në vendin e 90-të. Kosova, e vetmja, u ngjit për 15 pozicione - por nga një pikë nisjeje shumë e ulët. I gjithë Ballkani po lëviz në drejtim të gabuar.

Pse? Sepse në 110 nga 180 shtete, gazetarët janë kriminalizuar me ligj. Kjo është theksuar si treguesi që po keqësohet më shpejt në indeks. Nuk vendos asnjë filtër mbi lirinë e shprehjes. Vetëm e bën të paligjshme.

Situata maqedonase në këtë raport nuk është befasi për ata që punojnë çdo ditë me mediat. Presione nga politika, tërheqje të supozuara të redaktorëve, financim projekt që kushtëzon përmbajtjen, zhdukja e redaksive të pavarura. E gjithë kjo është dokumentuar në pesë vitet e fundit.

Konteksti global është edhe më i rëndë. Në Gaza janë vrarë mbi 220 gazetarë palestinezë gjatë konfliktit - "vendi më i rrezikshëm në botë për gazetarë", siç e përshkruan raporti.

Pyetja që shtrohet për Ballkanin është një: a do të kthehet liria e shtypit kur të ndërrohen partitë, apo jemi në krizë të thellë strukturore? Niveli më i ulët 25-vjeçar nuk vjen nga një qeveri. Vjen nga mënyra e punës që askush nuk dëshiron ta ndryshojë.