Thaçi mori 25 vjet për 96 vrasje: Beogradi thotë se është pak, Uashingtoni se gjykata fare nuk duhej të gjykonte

Hashim Thaçi, njeriu që ishte komandant i UÇK-së, pastaj kryeministër, pastaj president i Kosovës, mori 25 vjet burg në Hagë. Gjykata Speciale për Kosovën e shpalli fajtor për katër pika të krimeve të luftës: vrasje, torturë, trajtim mizor dhe ndalim arbitrar. Bashkë me të janë dënuar edhe tre ish-krerë të UÇK-së - Jakup Krasniqi me 25 vjet, Kadri Veseli me 18 dhe Rexhep Selimi me 13.

Shifrat në aktgjykim janë ajo që ia vlen të lexohet dy herë. Trupi gjykues përcaktoi përgjegjësi për vrasjen e 96 personave, torturën ndaj 303, arrestimin arbitrar të 385 dhe trajtimin mizor të edhe 49 të tjerëve. Viktimat nuk ishin vetëm serbë - mes tyre ka edhe shqiptarë që u shënuan si kundërshtarë politikë ose si bashkëpunëtorë të forcave serbe. Prokuroria kërkoi nga 45 vjet për secilin nga të katërt. Gjykata dha gati gjysmën e asaj.

Nga kolltuku presidencial te qelia e Hagës - për gjashtë vjet

Thaçi dha dorëheqje para gati gjashtë vjetësh, pikërisht që të mund të dilte para kësaj gjykate. Ky është detaj që shpesh anashkalohet: nuk u arrestua në kufi as u nxor nga ndonjë bunker. Vetë e la funksionin dhe shkoi në Hagë. A i ndihmoi kjo para gjykatësve - vështirë të thuhet. Njëzet e pesë vjet nuk ngjajnë me zbritje.

Beogradi e lexon të njëjtin dokument ndryshe

Reagimet nga Serbia erdhën po atë mbrëmje dhe ishin çuditërisht të dyfishta. Ministri i Punëve të Brendshme Ivica Daçiq e quajti aktgjykimin „konfirmim të qartë, por të vonuar“ të vuajtjes serbe në Kosovë - dhe në të njëjtën frymë i vuri në faj gjykatës që i hodhi poshtë pikat për krime kundër njerëzimit, çka sipas tij ishte „manovër politike“. Domethënë: aktgjykimi është i saktë kur na përshtatet dhe politik kur nuk na përshtatet.

Presidenti Aleksandar Vuçiq shkoi më tej. Sipas tij, gjykata nuk u mor me qëllimin e UÇK-së, ndërsa nga aktgjykimi kanë rënë jashtë vrasjet, rrëmbimet dhe zhdukjet pas përfundimit të luftës. Fjalia e tij ishte se pavarësisht aktgjykimeve, serbët gjithmonë do të jenë kriminelë, kurse të gjithë të tjerët çlirimtarë dhe heronj. Një njeri që 25 vjet burg për ish-presidentin e Kosovës e përjeton si dëshmi se pala e tij është viktima - kjo është aftësi retorike që në Ballkan e kemi parë tepër shpesh.

Ndërsa nga Uashingtoni - se gjykata fare nuk duhej të gjykonte

Mbrojtja më e zhurmshme e Thaçit nuk erdhi nga Prishtina por nga Riçard Grenell, i dërguari special i Donald Trampit dhe ish-ndërmjetës në bisedimet Serbi - Kosovë. Ai e quajti aktgjykimin „skandaloz“, gjykatësit dhe prokurorin amerikan i cilësoi „të çmendur të majtë“ dhe kërkoi që urgjentisht t'u ndërpritet financimi gjykatave të tilla, me ndërhyrje të Ministrisë amerikane të Drejtësisë.

Pra: një gjykatë e formuar me kërkesë të Perëndimit, e financuar nga Perëndimi, me gjykatës perëndimorë, jep aktgjykim - dhe i dërguari i presidentit amerikan kërkon që ajo gjykatë të mbetet pa para sepse aktgjykimi nuk i pëlqeu. Nëse dikush në Ballkan ende beson se drejtësia ndërkombëtare është e ndarë nga politika, kjo fjali është vend i mirë për të pushuar.

Pse kjo na prek edhe pas 25 vjetësh

Aktgjykimi ka të bëjë me një luftë që përfundoi në vitin 1999. Njerëzit që u dënuan atëherë ishin rreth të tridhjetave, sot janë nën gjashtëdhjetë. Dëshmitarët u plakën, disa ndërruan jetë, dokumentet u zverdhën. Gjykata megjithatë arriti te shifra: 96 të vrarë, 303 të torturuar, 385 të ndaluar në mënyrë të paligjshme. Për familjet e atyre njerëzve, kjo është hera e parë që dikush institucionalisht thotë çfarë ndodhi.

Në Prishtinë aktgjykimi shkaktoi protesta masive - për një pjesë të madhe të shqiptarëve të Kosovës, Thaçi nuk është kriminel lufte por themelues i shtetit. Në Beograd i njëjti aktgjykim lexohet si i pamjaftueshëm. Dhe të dyja palët janë të sigurta se gjykata u bëri padrejtësi. Ky është përshkrim mjaft i saktë i vendit ku jemi, njëzet e shtatë vjet pas luftës: secili ka versionin e vet, dhe e vetmja gjë e përbashkët është mosbesimi te institucioni që gjykoi.