Франција во пламен: 1.200 приведени, а градската куќа во Лимож, отворена во 1883, изгоре за една ноќ

Франција се разбуди со 1.200 приведени и најмалку 150 повредени полицајци и жандарми. Тоа се бројките што ги соопшти премиерот Себастијен Лекорну по ден во кој масовните протести против високите трошоци за живот се претворија во палење, грабежи и улични битки. Во Лимож градската куќа изгоре речиси целосно. Во Париз цели улици останаа опустошени.

На протестите излегоа меѓу 550.000 и 800.000 луѓе – првата бројка е на министерството за внатрешни работи, втората на синдикатите. Повеќето собири поминаа мирно. Но мирните колони ретко стигнуваат до насловите: таму влегоа маскираните групи што ги напаѓаа продавниците, јавните згради и полициските возила.

Организиран грабеж, не спонтан бес

Во Париз судирите се префрлија од протестните собири кон трговските улици. Според новинарите на терен, некои групи дејствувале организирано: маскирани мажи прво ги онеспособувале надзорните камери, а потоа ги кршеле излозите и влегувале во продавниците. На мета беа робната куќа Galeries Lafayette, продавниците на Lacoste и SFR, банки, па дури и луксузниот бутик Céline на авенијата Монтењ. Гореа автомобили, контејнери и импровизирани барикади, а скршено стакло ги покриваше тротоарите.

Градоначалникот на Париз, Емануел Грегоар, предупреди дека штетата ќе биде огромна – уништени се цели улици, оштетени се јавни простори и споменици. Тој побара да се прави разлика меѓу граѓаните што протестираат мирно и оние што ги користат собирите за насилство и грабеж. Разумна реченица. Прашањето е дали некој во владата ќе ја слушне и другата половина од неа – зошто стотици илјади луѓе воопшто излегоа на улица.

Лимож, Марсеј, Лион: удар врз симболите

Најтешката штета е во Лимож. Маскирани напаѓачи прво запалиле возило на комуналната полиција пред градската куќа, а потоа провалиле внатре и ја запалиле зградата. Пожарот го зафатил покривот на зградата отворена во 1883 година, а покривната конструкција се урнала врз долните катови – освен во западното крило. Локалниот префект Морис Барат штетата ја опиша како катастрофа за културното наследство, додека стотици жители гледаа како гори.

Во Марсеј маскирани демонстранти ги пробија металните огради и влегоа во градската куќа, исцртаа анархистички симболи, кршеа стакла и ја урнаа бистата на Маријана – симболот на Француската Република. Градоначалникот Беноа Пајан вели дека штетата внатре е релативно ограничена. Во Лион изгоре историската туристичка канцеларија на плоштадот Белкур, зграда стара повеќе од 170 години. Во Бордо пожарот од ограбената продавница на Decathlon се прошири на зградата, а оштетена е и официјалната резиденција на префектката на Жиронда. Нападнати се и градските згради во Лил, а грабежи имаше и во Нант, Ница, Стразбур и Тулуз.

Полицијата меѓу критиките и тулите

Не е само улицата на оптуженичката клупа. Во Сент Етјен 17-годишен демонстрант остана без шака по експлозија на полициска граната за разбивање протести. Француските медиуми пишуваат дека се обидел да ја подигне, но околностите сè уште се утврдуваат, а истрага води полициската инспекција IGPN. Премиерот за неколку часа имаше точна бројка за повредените полицајци. Целосни податоци за повредените демонстранти сè уште нема.

Полициските синдикати, пак, објавија снимки од напади врз полициски комбиња со палки и тули и порачаа дека силите се на работ на исцрпеноста. Лекорну рече дека е вистинско чудо што повредените не се повеќе, па ја прозва радикалната левица La France Insoumise дека со своите пораки го оправдува насилството. „Сега е време да изберете страна“, порача тој, предупредувајќи дека дел од политичарите сакаат да ги искористат немирите пред претседателските избори во 2027 година. Претседателот Емануел Макрон вети дека виновниците ќе бидат пронајдени и казнети. Вонредна состојба засега нема да се прогласува.

Секој го чита пожарот како што му одговара

Од Вашингтон, американскиот потпредседател Џеј Ди Венс веднаш ја најде својата верзија. „Западните прогресивци го увезоа третиот свет во Франција во име на различноста и сочувството“, напиша тој на X, и порача дека тоа е иднината што демократите ја сакаат за Америка – пред изборите за Конгресот на 3 ноември. Протестите беа за цената на животот и за јавните услуги. Венс во нив виде имиграција и предизборна порака.

Немирите не се само француска приказна. Во Брисел стотици млади излегоа против поскапувањето на образованието, во Лисабон десетици илјади протестираа против скапото домување, а во Милано и Болоња полицијата употреби солзавец и водени топови. Кај соседите во Албанија продолжија студентските протести против премиерот Еди Рама – полицијата употреби проектили за кои се сомнева дека се гумени куршуми.

Скап живот, лоши јавни услуги, млади што бараат повеќе од она што државата им го нуди – звучи ли ова како вест од Франција или од која било балканска кафеана? Во Париз сега се одлучува дали власта ќе ги слушне мирните стотици илјади, или ќе зборува само за оние што кршеа излози.