Trump ia hapi tregun botëror naftës dizel ruse, ndërsa Kievit i kërkon ta ndërrojë Zelenskin

Për dy ditë Donald Trump bëri diçka që Moska me muaj nuk mundi ta bënte vetë: i lehtësoi sanksionet amerikane ndaj naftës dizel ruse, e falënderoi publikisht Vladimir Putinin dhe pastaj deklaroi se Ukrainës i duhet një president i ri. E gjithë kjo pa i premtuar Rusia se do të ulet në negociata paqeje.

Marrëveshja: miliona ton naftë dizel për tregun amerikan dhe botëror

Sipas postimit të Trumpit pas bisedës telefonike me Putinin, Rusia menjëherë duhet të dorëzojë mbi 300.000 ton naftë dizel në tregun amerikan dhe botëror, edhe 500.000 ton në nëntor dhe një milion ton pas kësaj. Janë paralajmëruar edhe tre milionë ton shtesë, varësisht nga gjendja e rafinerive ruse - gjithsej mbi 4,8 milionë ton. Ministria amerikane e Financave lëshoi menjëherë një leje të përkohshme për dërgesat, e vlefshme deri më 7 prill 2027.

Motivi nuk është sekret. Nafta dizel në SHBA kushton mesatarisht 6,23 dollarë për gallon, rreth 70 për qind më shumë se para fillimit të luftës me Iranin. Fermerët, blegtorët dhe shoferët e kamionëve janë publiku i Trumpit, ndërsa zgjedhjet për Kongres janë më 3 nëntor. „Ulja e çmimeve për amerikanët, veçanërisht për fermerët, blegtorët dhe shoferët tanë të kamionëve, është prioriteti im më i madh“, shkroi Trump. Ironia është se vetëm një muaj më parë ai nënshkroi një ligj të ri për sanksione kundër Rusisë - me masa kundër funksionarëve rusë, bankave dhe cisternave që i anashkalojnë kufizimet ekzistuese.

Zelenski: dhuratë për ditëlindjen e Putinit

Kievi mësoi për marrëveshjen pasi ajo ishte lidhur tashmë, edhe pse delegacioni ukrainas pikërisht në ato ditë negocionte me amerikanët në Miami. Zelenski e quajti vendimin „të turpshëm“ dhe „të dobët“, ndërsa në një intervistë tha se duket si dhuratë ditëlindjeje për Putinin, i cili kishte ditëlindjen më 7 tetor.

Përgjigjja nga Moska erdhi me bomba. „Rusia sot falënderoi për heqjen e sanksioneve për eksportin e naftës dizel me pesë bomba të drejtuara mbi ndërtesa banimi në Zaporizhzhia“, shkroi Zelenski. Sipas autoriteteve ukrainase, në sulmet ndaj Zaporizhzhias humbën jetën të paktën 20 njerëz, mes tyre edhe tre fëmijë.

Gjashtë kërkesa, asnjë detyrim rus

Sipas një zyrtari amerikan të njohur me bisedimet, Trump u vendos për marrëveshjen pasi Zelenski injoroi të paktën gjashtë kërkesa të Uashingtonit për të ndalur sulmet ndaj rafinerive ruse. Sulmet ukrainase me dronë e ulën prodhimin rus të naftës dizel për rreth 30 për qind dhe e detyruan Moskën të vendosë ndalim eksporti. Zelenski ofronte kompromis: Ukraina të ndalojë sulmet nëse edhe Rusia ndalon së shënjestruari centralet elektrike ukrainase. Uashingtoni e refuzoi - kërkonte ndërprerje të njëanshme të sulmeve ndaj rafinerive.

Me fjalë të tjera, vendit të sulmuar i kërkohet të ndalojë së goditur infrastrukturën që financon luftën kundër tij, pa asnjë detyrim për atë që e sulmoi. Një zyrtar ukrainas pohon se amerikanët në Miami madje përmendën ndërprerjen e shkëmbimit të të dhënave të inteligjencës. Pala amerikane e mohon këtë.

„Është koha që Ukraina të marrë një president të ri“

Në vend që t'i qetësonte pasionet, Trump i ndezi. Para gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë tha: „Propozoj që të marrin një udhëheqës të ri që mund të arrijë marrëveshje. Mendoj se është koha që Ukraina të marrë një president të ri.“ Shtoi se Zelenski ka humbur 30 për qind të territorit të vendit të tij, se nga të dy palët kanë vdekur mbi dy milionë njerëz, dhe i tha: „Më mirë le të ndalet, dreqi ta marrë.“ Ky është një nga sulmet më të ashpra të Trumpit ndaj Zelenskit që nga grindja e tyre në Zyrën Ovale në shkurt 2025.

Çfarë mori Trump në këmbim?

Këtu është thelbi. Sipas këshilltarit të Putinit, Jurij Ushakov, në bisedën 90-minutëshe Putini nuk pranoi rifillimin urgjent të negociatave me Ukrainën - Moska ende do të shqyrtojë kur mund të vazhdojnë. Ushakov e përshkroi bisedën si miqësore: dy liderët nuk donin ta mbyllnin të parët telefonin, kështu që e mbyllën njëkohësisht. Moska mori lehtësim të sanksioneve, ndërsa në këmbim nuk ka asnjë lëshim rus në negociatat e paqes të konfirmuar publikisht.

Evropa nuk është e entuziazmuar. Shefja e diplomacisë evropiane Kaja Kallas paralajmëroi se pezullimi i sanksioneve për naftën dizel ruse „i jep Moskës të ardhura shtesë për të bërë luftë“ dhe se Evropa nuk do të bëjë të njëjtën gjë. Gjermania dhe Suedia deklaruan se mbeten pranë sanksioneve.

Ballkani e njeh këtë skenë përmendsh: një vend i vogël në luftë, një fuqi e madhe që tregton mbi kokën e tij dhe një marrëveshje për të cilën mësohet nga rrjetet sociale. Pyetja është nëse Ukraina ende ulet në tryezën ku vendoset për të - apo tashmë është në menu.