Shteti merr hua për të kthyer euroobligacionin e vjetër: Vetëm interesat në 2027 do të kushtojnë rreth 397 milionë euro

Shteti merr hua për të kthyer atë që tashmë e ka marrë hua. Ministrja e Financave Gordana Dimitrieska-Koçoska paralajmëroi një obligacion të ri qytetar deri në fund të vitit 2026, ndërsa për 2027 përgatitet një huamarrje e re jashtë vendit, para së gjithash për shlyerjen e euroobligacionit të emetuar në vitin 2023. Ky obligacion maturohet vitin e ardhshëm, dhe për të duhet të sigurohen 500 milionë euro.

Hua për shlyerje

Më 29 shtator Qeveria miratoi mundësinë e huamarrjes deri në 250 milionë euro në tregun ndërkombëtar, ndërsa disa ditë më vonë shteti faktikisht mori hua 150 milionë euro, me interes prej 5,25 për qind. Ministrja thotë se huamarrjet janë brenda asaj që është planifikuar me Buxhetin dhe rishikimin, se deri në fund të vitit nuk do të ketë euroobligacion të ri dhe se vitin e ardhshëm ndoshta do të emetohen dy, ose do të kombinohen dy lloje të ndryshme huamarrjeje. Euroobligacioni i vitit 2023, sipas saj, është emetuar me normë interesi mbi 6 për qind. Në janar të këtij viti shteti tashmë mori hua një miliard euro përmes një euroobligacioni në dy këste.

Në fund të tremujorit të dytë borxhi publik ishte 58,8 për qind e BPV-së, ose rreth 10,7 miliardë euro. Strategjia për menaxhimin e borxhit publik e vetë Ministrisë së Financave projekton 61,5 për qind në fund të 2026, 61,8 për qind në 2027 dhe 60,9 për qind në vitin 2028. Kjo do të thotë tre vjet radhazi mbi pragun prej 60 për qind të BPV-së.

Interesat rriten më shpejt se investimet

Sipas projeksioneve qeveritare, për interesa në 2026 janë parashikuar 21,3 miliardë denarë, ndërsa në 2027 shuma rritet në 24,4 miliardë denarë, afërsisht 397 milionë euro. Për krahasim, për investime kapitale në 2027 janë planifikuar rreth 43,6 miliardë denarë. Vetëm interesat do të jenë më shumë se gjysma e të gjitha shpenzimeve kapitale të planifikuara.

Me rishikimin e ri të buxhetit për 2026, shpenzimet janë 420,5 miliardë denarë, ndërsa deficiti mbetet 46,3 miliardë denarë, ose 4,1 për qind e BPV-së. Pjesa më e madhe e shkurtimeve ra mbi investimet kapitale, pothuajse 5,7 miliardë denarë. Ministrja pranon se një pjesë e institucioneve nuk do t'i realizojnë projektet për shkak të tenderëve të dështuar dhe vonesave në procedura.

Huamarrja në vetvete nuk është krizë - shtetet rregullisht i ndërrojnë borxhet e vjetra me të reja. Problemi fillon kur njëkohësisht rriten deficiti dhe interesat, ndërsa investimet që duhet të sjellin rritje të re shkurtohen ose ngecin në tenderë. Atëherë kredia e re shërben kryesisht për të mbuluar të vjetrën, dhe zhvillimi shtyhet për vitin e ardhshëm.

Obligacioni qytetar do t'u ofrojë qytetarëve t'i japin shtetit para hua me interes. Shuma, interesi dhe afati ende nuk dihen. Para se dikush të investojë kursimet, duhet të marrë përgjigje për një pyetje të thjeshtë: a janë këto para për diçka që do të mbetet pas nesh - spital, rrugë, shkollë - apo vetëm për të paguar këstin e radhës?