Eylül 2024'te temel atma töreninde Başbakan Hristiyan Mickoski ile Maliye Bakanı Gordana Dimitrieska-Koçoska yan yana duruyordu. Yatırım 65 milyon euro olarak duyurulmuştu; üç yılda 1.000 yeni iş ve 60 milyon euro ihracat sözü verilmişti.

Aradan iki yıl bile geçmedi. Lityum iyon batarya üreticisi Alman BMZ, Ilinden'deki tesisi tamamen kapatıp tüm üretimi Polonya'ya taşıdığını açıkladı. Karardan 89 çalışan etkileniyor.

1.000 vaat, 89 işten çıkarma

Şirket kendi sitesindeki açıklamasında kararın kapsamlı bir ekonomik analizin ardından alındığını ve geçişin ağustostan aralık 2026'ya kadar aşamalı olacağını yazdı. Müşterilere tedarik sürüyor - yalnızca Polonya'dan, BMZ'nin zaten aynı spesifikasyon ve kalite standartlarıyla üretim yaptığı yerden.

Bu işin teknik kısmı. Siyasi kısmı şu: duyurulan 1.000 işten kapanışa kadar gelinen nokta 89. Bu iki rakam arasındaki fark şirketin başarısızlığı değil - bataryayı eskisi gibi üretiyor. Fark, kürsüden verilen sözle sahada gerçekten kurulan arasında.

Sırada üçüncüsü

BMZ yalnız değil. Ondan önce İrlanda-Amerikan ortaklığı Aptiv „Bunarcik” serbest bölgesinden ayrıldı, Amerikan Dura ise tesisini çoktan kapattı. Serbest bölge idaresi, Dura'ya verilen devlet yardımının geri istenmesi için başvuracağını duyurdu. Ülkenin en büyük ihracatçısı İngiliz Johnson Matthey de çalışan sayısını azaltacağını açıkladı.

İdare, mevcut bir yatırımcının BMZ çalışanlarının bir bölümünü almak istediğini, ayrıca tesisi devralabilecek yeni bir AB yatırımcısının beklendiğini söylüyor. İkisinin de adı verilmiyor. Hangi sektörde faaliyet gösterdikleri de bilinmiyor.

Sorulmayan soru

Yabancı bir şirket geldiğinde tören çekiliyor. Gittiğinde açıklama yayımlanıyor. Bu iki olay arasında devlet yardımı, teknolojik-endüstriyel bölgedeki vergi muafiyetleri ve geriye dönük hiçbir zaman denetlenmeyen rakamlara harcanan siyasi sermaye duruyor.

1.000 ile 89 arasındaki farkın hesabını soran çıkacak mı? Yoksa model, bir sonraki törenin bir öncekini silmesi mi?