Në shtator të vitit 2024, në vendosjen solemne të gurit të themelit, qëndronin kryeministri Hristijan Mickoski dhe ministrja e financave Gordana Dimitrieska-Koçoska. Investimi u njoftua në 65 milionë euro, me 1.000 vende të reja pune dhe 60 milionë euro eksport për tre vjet.

Kaluan më pak se dy vjet. Gjermani BMZ, prodhues i baterive litium-jon, njoftoi se e mbyll plotësisht fabrikën në Ilinden dhe gjithë prodhimin e zhvendos në Poloni. Të prekur janë 89 të punësuar.

1.000 të premtuar, 89 të pushuar

Kompania, në një njoftim në faqen e vet, shkroi se vendimi u mor pas një analize gjithëpërfshirëse ekonomike dhe se tranzicioni do të zhvillohet me faza, nga gushti deri në dhjetor të vitit 2026. Furnizimi i klientëve vazhdon - vetëm nga Polonia, ku BMZ tashmë punon sipas të njëjtave specifikime dhe standardeve të cilësisë.

Ky është pjesa teknike. Pjesa politike është se nga 1.000 vende pune të njoftuara, deri te mbyllja u arrit në 89. Dallimi mes këtyre dy shifrave nuk është dështim i kompanisë - ajo i dorëzon bateritë si më parë. Dallimi është mes asaj që u premtua nga foltorja dhe asaj që realisht u ndërtua.

E treta me radhë

BMZ nuk është e vetme. Para saj nga Maqedonia u largua kompania irlandezo-amerikane Aptiv nga ZZHTI „Bunarxhik”, ndërsa amerikanja Dura tashmë e ka mbyllur fabrikën. Drejtoria për ZZHTI njoftoi se do të kërkojë kthimin e ndihmës shtetërore që i ishte dhënë Durës. Eksportuesi më i madh në vend, britaniku Johnson Matthey, njoftoi ulje të numrit të të punësuarve.

Nga Drejtoria thonë se një investitor ekzistues dëshiron të marrë një pjesë të punëtorëve të BMZ, dhe se pritet edhe një investitor i ri nga BE që mund ta marrë fabrikën. As njëri, as tjetri nuk emërtohen. As nuk dihet në cilën veprimtari punojnë.

Pyetja që nuk shtrohet

Sa herë që vjen një kompani e huaj, xhirohet një ceremoni. Sa herë që largohet, publikohet një njoftim. Mes këtyre dy ngjarjeve qëndron ndihma shtetërore, lirimet nga detyrimet në zonën teknologjiko-industriale dhe kapitali politik i shpenzuar për shifra që kurrë nuk kontrollohen në mënyrë retroaktive.

A do të kërkojë dikush llogari për dallimin mes 1.000 dhe 89? Apo modeli është se ceremonia e ardhshme do ta fshijë të mëparshmen?