Avrupa Merkez Bankası üç temel politika faizini 0,25 puan artırdı. 16 Eylül'den itibaren mevduat faizi yüzde 2,50, temel refinansman işlemleri faizi 2,65, marjinal borç verme faizi ise yüzde 2,90. Bu, AMB'nin haziranda üç yıllık aranın ardından para politikasını yeniden sıkılaştırmaya başlamasından bu yana ikinci artış.

Üsküp'te euro cinsinden konut kredisi olan bir vatandaş için tüm bunlar tek bir sayıya iniyor - Euribor.

Altı aylık Euribor yılbaşında yüzde 2,105'ti. 9 Eylül'de çoktan 2,80'e ulaştı. Yalnızca temmuz başından bu yana 2,554'ten yaklaşık yüzde 2,8'e yükseldi. Bu referans orana bağlı değişken faizli kredilerde bu, bir sonraki düzenli güncellemede daha yüksek aylık taksit demek.

Herkesi ilgilendirmiyor, ama bu da bir teselli değil

Sabit faizli sözleşmelerde otomatik değişiklik yok. Değişkenlerde ise sözleşmede hangi referans oranın yazdığına, banka marjının ne kadar olduğuna ve bankanın faizi hangi aralıkla güncellediğine bağlı. Altı ya da on iki ayda bir revize edilen bir kredi, yeni oranı ancak kararlaştırılan tarih geldiğinde hissedecek.

Yani etki herkese aynı gün gelmeyecek, sırayla gelecek. Pratikte önemli bir fark, ama yönde değil - Euribor'daki artış, Avrupa bankacılık piyasasının uzun süredir daha yüksek faiz beklentisini fiyatladığını gösteriyor.

Frankfurt'taki faiz neden Üsküp'te hissediliyor

Denar euro karşısında istikrarlı ve tam da bu yüzden Frankfurt'tan gelen kararlar yabancı haber değil. Bu, Merkez Bankası'nın AMB'nin her adımını otomatik izleyeceği anlamına gelmiyor, ama yüksek Avrupa faizlerinin uzun sürmesi yerel oranların hızla indirilmesi için alanı daraltıyor.

Tüm sıkılaştırmanın sebebi enerji. Ağustosta euro bölgesinde yıllık enflasyon temmuzdaki 2,9'a karşılık yüzde 3,3'e ulaştı - Eylül 2023'ten bu yana en yüksek oran. Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmalar nedeniyle ham petrol arzı kısıtlanırken enerji enflasyonu yüzde 10,3'ten 14,3'e çıktı. Brent petrolün fiyatı varil başına 100 dolar sınırını yeniden aştı.

İlginç olan, pahalılığın şimdilik ekonominin geri kalanına eşit biçimde yayılmaması. Enerji, gıda, alkol ve tütünü dışlayan çekirdek enflasyon yüzde 2,5'ten 2,4'e geriledi. Hizmet enflasyonu 3,3'ten yüzde 3'e düştü. AMB ekonomistleri, ocak ile mayıs arasındaki enerji enflasyonu artışının yaklaşık yüzde 90'ının arz kaynaklı etkenlerden doğduğunu tahmin etti.

Bu, talebin ve mali tedbirlerin de daha büyük rol oynadığı 2021 ve 2022 dalgalarına kıyasla esaslı bir fark. Şimdi sorun arz tarafında - faiz oranı ise talep üzerinde işleyen bir araç.

AMB bu yıl ortalama yüzde 3, 2027'de 2,5 ve 2028'de 2,1 enflasyon bekliyor. Önümüzdeki yıllara dair tahminler haziran öngörülerine göre yukarı revize edildi. Banka bir artışın daha gelip gelmeyeceğini önceden duyurmadı - kararlar yeni verilere göre alınacak.

Euribor'a bağlı taksit ödeyen herkes için bu, bir sonraki güncellemenin her açıklamadan daha açık olduğu anlamına geliyor.