Во септември 2024 година, на свеченото ставање камен-темелник, стоеја премиерот Христијан Мицкоски и министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска. Инвестицијата беше најавена на 65 милиони евра, со 1.000 нови работни места и 60 милиони евра извоз за три години.

Помина помалку од две години. Германскиот BMZ, производител на литиум-јонски батерии, објави дека целосно го затвора погонот во Илинден и целото производство го сели во Полска. Погодени се 89 вработени.

1.000 ветени, 89 отпуштени

Компанијата во соопштение на својот сајт напиша дека одлуката е донесена по сеопфатна економска анализа и дека транзицијата ќе се одвива фазно, од август до декември 2026 година. Снабдувањето на клиентите продолжува – само од Полска, каде BMZ веќе работи по истите спецификации и стандарди за квалитет.

Тоа е техничкиот дел. Политичкиот дел е дека од 1.000 најавени работни места, до затворањето се стигнало до 89. Разликата меѓу тие две бројки не е неуспех на компанијата – таа испорачува батерии како и порано. Разликата е меѓу она што се вети од говорница и она што реално се изгради.

Трета по ред

BMZ не е сама. Пред неа од Македонија си отиде ирско-американската Aptiv од ТИРЗ „Бунарџик”, а американската Dura веќе го затвори погонот. Дирекцијата за ТИРЗ најави дека ќе бара враќање на државната помош што ѝ била дадена на Dura. Најголемиот извозник во земјата, британскиот Johnson Matthey, најави намалување на бројот на вработените.

Од Дирекцијата велат дека постоечки инвеститор сака да преземе дел од работниците на BMZ, а дека се очекува и нов инвеститор од ЕУ што би можел да го преземе погонот. Ниту едниот, ниту другиот не се именувани. Ниту се знае во која дејност работат.

Прашањето што не се поставува

Секој пат кога странска компанија доаѓа, се снима церемонија. Секој пат кога си оди, се објавува соопштение. Меѓу тие два настани стои државна помош, ослободувања од давачки во технолошко-индустриска зона и политички капитал потрошен на бројки што никогаш не се проверуваат ретроактивно.

Дали некој ќе побара сметка за разликата меѓу 1.000 и 89? Или моделот е дека следната церемонија ќе ја избрише претходната?