Yardımlı ölüm yasasının 2024'te çocukları da kapsayacak şekilde genişletilmesinden bu yana Hollanda'da ötanazi uygulanan ilk tedavisi olanaksız hasta çocuk yalnızca bir yaşındaydı. Haberlere göre bu çocuk, böylece dünyada ötanazi uygulanan en genç kişi oldu.

Sağlık Bakanı Sophie Hermans daha haziranda, 2025'in sonunda ağır bir hastalık nedeniyle 12 yaşından küçük bir çocuğa ötanazi uygulandığını, bunun ülkedeki ilk vaka olduğunu açıklamıştı. Geç gebelik sonlandırmalarını ve çocuklarda tıbbi yardımlı ölümü denetleyen komisyonun yeni raporu, çocuğun öldüğü sırada "24 aydan küçük" olduğunu doğruluyor.

Rapordaki tablo ağır. Çocuk gebeliğin 26. haftasında, ağır komplikasyonlarla erken doğdu: yaygın beyin hasarı ve dördüncü aya kadar sepsise yol açan birden fazla enfeksiyon. Sekiz aylıkken nadir ve ağır bir epilepsi türü olan West sendromu ile serebral palsi teşhisi kondu. Nöbetler yüzünden ağır uyku bozuklukları, solunum sorunları, öksürük krizleri ve yutma bozuklukları yaşadı.

Raporda "Çocuğun kısa hayatı boyunca hiçbir gelişme ya da iyileşme olmadı" ifadesi yer alıyor. Ebeveynler ve doktor, tüm tıbbi ve tıbbi olmayan müdahalelerin ardından çocuğun iyileşme umudu olmadan dayanılmaz biçimde acı çektiğine ikna olmuştu. Ebeveynler doktordan çocuğun hayatına son vermesini istedi, komisyon da doktorun "bu koşullar altında gereken özeni göstererek hareket ettiği" sonucuna vardı.

Savcılık, inceleme komisyonunun doktorun meslek kurallarına uygun davrandığı yönündeki görüşünün ardından doktoru yargılamama kararı aldı. Doktor, "Bir doktor olarak son derece savunmasız bir konumdasınız, çünkü böyle bir şey daha önce hiç yaşanmamıştı. Hâlâ neredeyse bir yıl boyunca başımın üzerinde Demokles'in kılıcı sallanıyormuş gibi hissediyorum" dedi.

Hollanda, Nisan 2002'de gönüllü ötanaziyi yasallaştıran dünyadaki ilk ülke oldu. Reşit olmayanlar, kendileri için neyin en iyisi olduğunu değerlendirebilecek durumdaysa 12 yaşından itibaren talep edebiliyor: 12-15 yaş arasındaki çocuklar için ebeveyn onayı gerekiyor, 16 ve 17 yaşındakilerde ise ebeveynlerin sürece dahil edilmesi gerekiyor ama onayları zorunlu değil. 2024'ten bu yana yasa, "ölümcül hasta olan ve iyileşme umudu olmadan dayanılmaz acı çeken" 12 yaş altı çocuklar için de doktor ve ebeveynlerin ortak kararıyla ötanaziye izin veriyor. Geçen yıl Hollanda'da bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artışla 10.341 yardımlı ölüm vakası kaydedildi.

Bu, kolay bir cevabı olmayan bir hikâye. Açtığı soru evrensel ve acımasız: çocuk bunu kendisi söyleyemiyorken, acının dayanılmaz olduğunu söyleme hakkı kimde? Hollanda cevabını kâğıda, yasaya, komisyonlar ve denetimlerle döktü. Balkanlarda böyle bir tartışmaya hazır mıyız?