Donald Trump'ın Doğu Avrupa temsilcisi John Coale, ABD başkanına doğrudan Soğuk Savaş'tan çıkma bir tarif önerdi: Kremlin siyasi mahkûmların bir kısmını serbest bırakacak, Washington da karşılığında Rusya'ya yönelik ekonomik yaptırımları gevşetecek. Amerikan basınında yer alan bilgilere göre Trump girişime yeşil ışık yaktı.

Paket sadece insani değil. Rus petrolü, madenleri ve hammaddeleriyle kârlı anlaşmalara kapı aralıyor, Trump'a da Nobel Barış Ödülü avında puan kazandırıyor. Çekmecesinde iş planı duran bir insani jest.

Coale aynı formülü Belarus'ta zaten denedi. Aleksandr Lukaşenko ile müzakerelerde, yaptırımların gevşetilmesi ve potasyumlu gübre alımı anlaşması karşılığında yüzlerce mahkûmun serbest bırakılmasını sağladı. Trump geçen hafta Washington'un Belarus'tan dev bir potasyum ithalatı için müzakere yürüttüğünü açıkladı; Coale de mal Rus topraklarından geçmek zorunda olduğu için görüşmelere Rusya'nın da dahil olduğunu doğruladı. "Bunların hepsi barışa götürüyor. Ne kadar çok etkileşim ve takas - ister ekonomik ister mahkûm takası - olursa barışa o kadar yaklaşırız" dedi.

Kiev'de bu çok farklı yankılanıyor. Volodimir Zelenski, savaş bitmeden yaptırımların kaldırılmasına yönelik her adımı engellemeye çalışacağını söylüyor, ancak Rus ekonomisinin Ukrayna ekonomisinden yaklaşık on kat büyük olması nedeniyle bunun son derece zor olduğunu kabul ediyor. BM Genel Kurulu'nda mesajını yineledi: "Biri ticaret yoluyla Rusya'ya daha fazla para verdiğinde, bu savaşa daha fazla zaman veriyor. Parasını sınırlayın, savaşını sınırlarsınız."

Amerikalı müzakereciler yine de "refah anlaşmaları" denen şeyi zorluyor. Trump'ın damadı Jared Kushner ve milyarder Steve Witkoff bu ay, savaş sonrası yabancı yatırımların barışın en iyi güvencesi olduğu mesajıyla Moskova'yı ve Kiev'i ziyaret etti. Ukraynalı müzakereciler, Amerikalıların iş dünyasının sihrine saf bir şekilde inandığını söylüyor ve yaptırımların gevşetilmesini Rus ordusuna taze para olarak görüyor.

Kremlin'in sözüne güvenmenin ne kadar riskli olduğunu ziyaretin kendisi gösterdi. Putin, Amerikalı temsilciler güvenle gelebilsin diye Kiev'e yönelik saldırılara üç günlük ara verilmesini emrettiğini iddia etti. Aynı sabah bir Rus insansız hava aracı, Kiev yakınlarındaki Borispil havalimanının pistini vurdu - tam da inmeleri gereken yeri. Amerikalılar Polonya'dan gece treniyle, üzerinde "Barış zamanında geliyor" yazan lüks bir vagonda geldi.

İronik olan, planın itici gücünün Washington'dan değil, kapatılan Novaya Gazeta'nın uzun yıllar genel yayın yönetmenliğini yapmış Rus muhalif ve Nobel ödüllü Dmitri Muratov'dan gelmesi. Muratov, Coale'a Rusya'da yalnızca sosyal medya yorumları yüzünden yıllarca hapis cezası çeken savaş karşıtı aktivistlerin, gazetecilerin ve sanatçıların listelerini ve fotoğraflarını teslim etti. Beyaz Saray bu arada Coale'ı rehine meselelerinden sorumlu özel başkanlık temsilcisi olarak aday gösterdi.

Tuzak da tam burada. Putin için siyasi mahkûmları serbest bırakmak, Ukrayna üzerindeki askerî baskı sürerken "iyi niyet" göstermenin ve yaptırımları kaldırtmanın mümkün olan en ucuz yolu. Eşini geçen yıl Coale'ın hapisten çıkardığı Belarus muhalefet lideri Svetlana Tihanovskaya, bir kısır döngü konusunda uyarıyor: "İnsan ticareti onlara hiçbir şeye mal olmuyor. Her zaman yeni insanlar tutuklayabilirler, Batı ise yaptırımları kaldırarak tüm etkisini kaybediyor."

Muratov hâlâ Moskova'da, Rus vergi ve yargı makamlarının sürekli baskısı altında, kendisinin de yeni bir pazarlık kozu olarak parmaklıklar ardına düşebileceğinin farkında olarak yaşıyor. Yine de plan masum insanları hapisten çıkarıyorsa riske değdiğini söylüyor. Geriye kalan soru kaba ama kaçınılmaz: insanlar para birimine dönüşürse, Kremlin'in yarın yenilerini "basmasına" ne engel olacak?