Avrupa hükümetlerinin bir kısmı kendi sokaklarının baskısıyla İsrail'le askerî iş birliğini dondururken, Belgrat ters yöne gidiyor. Üstelik sessizce değil, faturalarla.

Hikâyeyi anlatan rakamlar. 2023 yılının tamamında, ekim ayı dahil, Sırbistan'ın İsrail'e silah ihracatı toplam 540.000 euroydu. 2024 ortasına gelindiğinde aynı ihracat 16,3 milyon euroya ulaştı. 2025'te yüzde 140 artarak 114 milyon euroya çıktı; yalnızca o yıl İsrail'e 38 Sırp kargo uçuşu gerçekleşti. Bu rastlantısal bir ticaret değil. Bu stratejik bir karar.

İzin için dört gün

En açıklayıcı olan, başlangıç. Yayımlanan iddialara göre İsrailli temsilciler Sırp mevkidaşlarıyla 8 Ekim'de, Hamas saldırısının ertesi günü temasa geçti. Mühimmat istediler. İhracat izni dört günde verildi, sevkiyatlar İsrail'in Nevatim hava üssüne gitti. Dört gün. Belgrat'ta savaş bölgesindeki mühimmattan daha az hassas bir şey için izin almak ne kadar sürüyor?

BM özel raportörü Françeska Albanese, mart ayındaki Belgrat ziyareti sırasında Sırp yetkilileri İsrail'le „utanmadan" iş birliği yapmakla suçladı. Suçlama dinamiği değiştirmedi. Benjamin Netanyahu, Aleksandar Vuçiç'e daha 2024 şubatında Sırbistan'ın „sözde ve fiilde sarsılmaz desteği" için alenen teşekkür etmiş ve onu „İsrail'in gerçek dostu" olarak nitelemişti.

Belgrat karşılığında ne alıyor

Silahlar tek yönde akmıyor. İsrailli Elbit Systems şirketiyle yapılan kilit sözleşme 1,6 milyar dolar değerinde ve beş yıl sürüyor. Sırbistan'da keşif ve savaş dronlarının üretimini, kamikaze mühimmatın geliştirilmesini, uzun menzilli hassas topçu roketlerini ve elektronik harp sistemlerini kapsıyor. Sırbistan daha önce PULS roket sistemlerini ve Hermes 900 dronlarını da satın almıştı. 2026 yılı içinde Belgrat ile Kudüs, istihbarat ve savunma verilerinin daha kolay paylaşılmasına dair bir anlaşma da imzaladı.

Bu, komşuda İsrail teknolojisiyle savaş dronu üretildiği anlamına geliyor. İthal edilmiyor, üretiliyor. Fark esaslı: ithalat bir işlemdir, üretim ise kalıcı bir kapasitedir.

Adı nadiren konan denge

Sırbistan yıllardır Rusya ile Batı arasında sıkışmış, sürekli belirsiz, sürekli kararsız bir ülke imajı kuruyor. Gerçek ise farklı ve çok daha hesaplı. Rusya geleneksel silah tedarikçisi, Çin hava savunması ve dronlarda güçlü biçimde devrede, İsrail ve Fransa ise Belgrat'ın ilk ikisinden hiçbirine bağımlı kalmaması için var. Bu kararsızlık değil. Bu, bölgede birçoklarının kabul etmek istediğinden daha iyi yürütülmüş bir çeşitlendirme.

İkinci bir katman da var. Sırbistan, Güneydoğu Avrupa ile kıtanın geri kalanı arasındaki kara koridoru; yeni ticaret güzergâhlarıyla, özellikle Hindistan-Orta Doğu-Avrupa hattıyla birlikte Belgrat, etrafından dolaşılması zor bir lojistik nokta olarak konumlanıyor.

Bu arada Türkiye, Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova ile savunma bağlarını güçlendiriyor. Yani komşulardan hiçbiri elleri bağlı oturmuyor ve Balkanlar yavaş yavaş dış askerî hamilere göre dağılıyor. Kimsenin yüksek sesle sormadığı soru basit: etraftaki herkes silah biriktirirken ve bunlarla ne yapılacağına dair bölgesel bir anlaşma yokken, bedeli kim ödeyecek?