Devlet eski Eurobond'u ödemek için borçlanıyor: 2027'de yalnızca faiz yaklaşık 397 milyon euroya mal olacak

Devlet, zaten borç aldığını geri ödemek için borç alıyor. Maliye Bakanı Gordana Dimitrieska-Koçoska 2026 sonuna kadar yeni bir vatandaş tahvili çıkarılacağını duyurdu; 2027 için ise başta 2023'te ihraç edilen Eurobond'un geri ödemesi için yurt dışından yeni bir borçlanma hazırlanıyor. Bu tahvilin vadesi gelecek yıl doluyor ve bunun için 500 milyon euro bulunması gerekiyor.

Geri ödemek için borç

Hükümet 29 Eylül'de uluslararası piyasadan 250 milyon euroya kadar borçlanma imkanını onayladı, birkaç gün sonra da devlet fiilen yüzde 5,25 faizle 150 milyon euro borç aldı. Bakan, borçlanmaların Bütçe ve ek bütçede planlananlar çerçevesinde olduğunu, yıl sonuna kadar yeni Eurobond çıkarılmayacağını, gelecek yıl belki iki tane ihraç edileceğini ya da iki farklı borçlanma türünün birleştirileceğini söylüyor. Ona göre 2023 Eurobond'u yüzde 6'nın üzerinde bir faiz oranıyla ihraç edilmişti. Bu yılın ocak ayında devlet zaten iki dilimlik bir Eurobond ile bir milyar euro borçlanmıştı.

İkinci çeyreğin sonunda kamu borcu GSYH'nin yüzde 58,8'i, yani yaklaşık 10,7 milyar euroydu. Maliye Bakanlığı'nın kendi kamu borcu yönetim stratejisi 2026 sonu için yüzde 61,5, 2027 için yüzde 61,8 ve 2028 için yüzde 60,9 öngörüyor. Bu, GSYH'nin yüzde 60'ı eşiğinin üzerinde art arda üç yıl demek.

Faizler yatırımlardan hızlı büyüyor

Hükümet projeksiyonlarına göre 2026'da faiz için 21,3 milyar denar ayrıldı, 2027'de bu tutar yaklaşık 397 milyon euroya denk gelen 24,4 milyar denara çıkıyor. Karşılaştırma için, 2027'de sermaye yatırımlarına yaklaşık 43,6 milyar denar planlanıyor. Yalnızca faizler, planlanan tüm sermaye harcamalarının yarısından fazlası olacak.

2026 için yeni ek bütçeyle harcamalar 420,5 milyar denar, açık ise 46,3 milyar denar, yani GSYH'nin yüzde 4,1'i düzeyinde kalıyor. Kesintilerin büyük kısmı, yaklaşık 5,7 milyar denarla sermaye yatırımlarına düştü. Bakan, bazı kurumların başarısız ihaleler ve geciken prosedürler nedeniyle projelerini gerçekleştiremeyeceğini kabul ediyor.

Borçlanma tek başına kriz değil - devletler eski borçları düzenli olarak yenileriyle değiştirir. Sorun, açık ve faizler aynı anda büyürken yeni büyüme getirmesi beklenen yatırımlar kesildiğinde ya da ihalelerde takılıp kaldığında başlar. O zaman yeni kredi çoğunlukla eskisini kapatmaya yarar, kalkınma da bir sonraki yıla ertelenir.

Vatandaş tahvili, insanlara devlete faiz karşılığında borç verme teklifi sunacak. Tutar, faiz ve vade henüz bilinmiyor. Biri birikimini yatırmadan önce basit bir sorunun cevabını hak ediyor: Bu para geride kalacak bir şey için mi - bir hastane, bir yol, bir okul - yoksa sadece bir sonraki taksiti ödemek için mi?