Makedon yakutu nihayet hukuki bir çerçeve kazanıyor. Daha doğrusu - kazanacağı duyuruluyor, çünkü enerji, madencilik ve mineral hammaddeler bakanı Sanya Bojinovska'nın söyledikleri duyurunun kendisinden daha ilginç.

"Makedon yakutu şu anda yok, hiçbir yerde tanımlı değil. Şu anda yapılan her şey düzenlenmemiş durumda, bu yüzden biz düzenlemek istiyoruz," dedi Bojinovska.

Bu cümleyi söylendiği gibi okuyun. Yıllardır çıkarılan, işlenen, takıya yerleştirilen ve Makedon özel ürünü olarak satılan bir taş - hukuken yok. Tanımı yok, belirlenmiş miktarı yok, mülkiyet kaydı yok. Yalnızca piyasada var.

Yeni yasa ne getiriyor

Yeni Madencilik Yasası'nın ekim sonuna kadar hazırlanması gerekiyor, kamuoyu tartışması ise aynı ayın ortasına planlandı. Jeolojik araştırmalar danışmanı Filip Petrovski'ye göre yasa, yakutun nasıl işletilebileceğini, kimin işletebileceğini ve denetimi kimin yapacağını düzenleyecek. İşletme hakkı hem mevcut imtiyaz sahiplerinde hem de ilgilenen diğer tüzel ve gerçek kişilerde olacak.

Paralelde menşe koruma sistemi de kuruluyor. Coğrafi işaret 17 Haziran 2026'da hukuki koruma aldı, Jeoloji Enstitüsü raporu hazırladı ve duyurulan sistem QR kodlu menşe sertifikaları ile kamuya açık bir üretici sicili öngörüyor. Amaç, doğrulanmış menşei, belirlenmiş kalitesi ve belgelenmiş bir hikâyesi olan bir taş.

Hâlâ eksik olan şey fiyat. Ne gram ne de karat başına belirlenmiş bir fiyat var. Takı üreticisi Dean Şkarkov bunu en dolaysız biçimde söyledi: yıllardır devletten, var olabilmeleri için kendilerine hammadde sağlanmasını istiyorlar.

İşte bu hikâyeyi idari bir haberden fazlası yapan nokta da burada. Devlet şimdi, o zamana dek tanımsız bıraktığı taşı markalaştırmak, sertifikalandırmak ve tanıtmak istiyor. Ondan geçinen ustalar aynı şey için yıllarca bekledi. Soru, korumanın iyi bir fikir olup olmadığı değil - açıkça öyle. Soru, şimdi yaratılan değeri kimin tahsil edeceği: onu çıkarıp işleyen mi, yoksa sertifikayı yazacak olan mı.