Rubini maqedonas më në fund merr kornizë ligjore. Ose më saktë - njoftohet se do ta marrë, sepse ajo që tha ministrja e energjetikës, xehetarisë dhe lëndëve të para minerale Sanja Boxhinovska është më interesante se vetë njoftimi.

„Rubini maqedonas tani nuk ekziston, nuk është i definuar askund. Gjithçka që bëhet tani nuk është e rregulluar, prandaj ne duam ta rregullojmë“, deklaroi Boxhinovska.

Lexojeni atë fjali ashtu siç është thënë. Guri që me vite gërmohet, përpunohet, vendoset në stoli dhe shitet si specialitet maqedonas - ligjërisht nuk ekziston. Nuk ka definicion, nuk ka sasi të konstatuar, nuk ka evidencë pronësie. Ekziston vetëm në treg.

Çfarë sjell ligji i ri

Ligji i ri për xehetarinë duhet të hartohet deri në fund të tetorit, ndërsa debati publik është planifikuar për mesin e të njëjtit muaj. Sipas këshilltarit për hulumtime gjeologjike Filip Petrovski, ligji do të rregullojë si mund të shfrytëzohet rubini, kush mund ta shfrytëzojë dhe kush kryen kontrollin. Të drejtë shfrytëzimi do të kenë edhe koncesionarët ekzistues edhe personat e tjerë juridikë e fizikë të interesuar.

Paralelisht ndërtohet edhe sistemi i mbrojtjes së origjinës. Shenja gjeografike mori mbrojtje ligjore më 17 qershor 2026, Enti Gjeologjik përgatiti elaboratin, ndërsa sistemi i njoftuar parasheh certifikata origjine me kode QR dhe regjistër publik të prodhuesve. Qëllimi është një gur me origjinë të verifikuar, cilësi të konstatuar dhe histori të dokumentuar pas vetes.

Ajo që ende mungon është çmimi. Nuk ka çmim të caktuar për gram e as për karat. Prodhuesi i stolive Dean Shkarkov e tha këtë më drejtpërdrejt: me vite i kërkojnë shtetit t'u sigurojë lëndë të parë që të mund fare të ekzistojnë.

Këtu është edhe poenta që e bën këtë histori diçka më shumë se lajm administrativ. Shteti tani dëshiron ta brendojë, certifikojë dhe promovojë gurin që deri atëherë e la pa definicion. Mjeshtrit që jetojnë prej tij kanë pritur me vite për të njëjtën gjë. Pyetja nuk është nëse mbrojtja është ide e mirë - qartazi është. Pyetja është kush do ta arkëtojë vlerën që po krijohet tani: ai që e gërmon dhe e përpunon, apo ai që do ta shkruajë certifikatën.