Norveç Kralı V. Harald 89 yaşında hayatını kaybetti. Oslo'daki Kraliyet Sarayı, kralın cuma günü sabah 6:35'te, geçen hafta nadir bir kan hastalığı nedeniyle yatırıldığı Devlet Hastanesi'nde huzur içinde öldüğünü bildirdi. Aile üyeleri son 24 saatte onu ziyaret etti, vatandaşlar sarayın önüne çiçek bıraktı. Tahtta yerini oğlu Haakon alıyor.

35 yıl hüküm sürdü. Monarşiyi modernleştiren bir reformcu olarak hatırlanacak - soyluluk unvanı olmayan bir kadınla evlendi, bu da çocuklarına aynı özgürlüğü açtı. Ona "ulusun dedesi" ve "halkın kralı" diyorlardı; bu ikinci unvanı babası V. Olav da taşımıştı.

Ulusun önünde ağlayan kral

Temmuz 2011'de, Anders Breivik Oslo'da bombayla sekiz kişiyi, ardından Utoya adasında çoğu genç 69 kişiyi daha öldürdükten sonra Harald ulusa seslendi. Birkaç hafta sonra yaptığı konuşmada kurbanlarla ve ailelerle bir baba, dede, eş ve kral olarak yas tuttu. Sesi titriyordu, ağlamanın eşiğindeydi. "Acınızın derinliğini ancak hayal edebilirim," demişti.

2016'da bugün hâlâ alıntılanan bir konuşma yaptı: Norveçlilerin Afganistan'dan, Pakistan'dan ve Polonya'dan, İsveç'ten, Somali'den ve Suriye'den geldiğini; Tanrı'ya, Allah'a, Evren'e ya da hiçbir şeye inandıklarını söyledi. O yıllarda böyle bir cümleyi kuran çok fazla Avrupalı hükümdar olmadı.

Sürgünde bir çocuk, yaşlılıkta bir sporcu

21 şubat 1937'de doğdu; Hitler Norveç'e saldırdığında üç yaşındaydı. Annesi çocuklarla sınırı geçerek İsveç'e, ardından Franklin Roosevelt'in daveti üzerine Birleşik Devletler'e kaçtı. Savaştan sonra döndü, askerliğini yaptı ve Oxford'da okudu.

Bir iş insanının kızı olan Sonja Haraldsen ile tanıştı ve onunla evlenmek için babasından izin almayı dokuz yıl bekledi. Sonja'yı alamazsa evlenmeden kalacağını söyledi. Babası geri adım attı ve düğün 29 ağustos 1968'de Oslo Katedrali'nde yapıldı. Yaklaşık 58 yıl evli kaldılar.

Aynı zamanda kendini adamış bir sporcu ve çevreciydi - 20 yıl yönettiği Dünya Doğayı Koruma Vakfı'nın Norveç kolunun kurucularından biri ve Norveç'i üç kez Olimpiyat Oyunları'nda temsil eden bir yelkenciydi.

Desteği daraltan krizler

Son yıllar önceki otuz beş yıldan daha zordu. Gelini Mette-Marit'in oğlu Marius Borg Hoiby haziranda tecavüzden dört yıl hapse mahkûm edildi ve karara itiraz ediyor. Duruşma başlamadan önce Mette-Marit'in Jeffrey Epstein ile temaslarına dair belgeler ortaya çıktı; kendisi bunun için özür diledi ve kötü bir değerlendirme yaptığını kabul etti. Duruşmanın bitiminden iki gün sonra akciğer fibrozu nedeniyle akciğer nakli oldu.

Monarşiye destek yüzde 72'den 54'e düştü, Norveçlilerin neredeyse yarısı Mette-Marit'in kraliçe olmaması gerektiğini düşünüyor. Yine de eleştiriler nadiren Harald'a şahsen yöneldi. Tarihçi Trond Noren Isaksen bunu, o kurum hakkında çok şey söyleyen bir cümleyle ifade ediyor: işler ters gittiğinde insanlar kral dışında her şeyi suçluyor.

Yeni kral Haakon'a kalan en büyük soru da bu. Popülaritesi kurumun kendisine değil, tek bir insana dayanan bir tahtı devralıyor. Bir taç, onu taşıyan kişiye duyulan kişisel sempatiyle daha ne kadar yaşayabilir?