OHIS nihayet son aşamada: ama küçük çöplük, yanındaki 50.000 ton zehirden önce sadece bir ısınma

Kırk yılı aşkın süredir, Kisela Voda'daki eski OHIS kimya fabrikasının avlusunda zehir yatıyor. Şimdi, küçük çöplüğün temizliğinin son aşaması için uluslararası bir ihale açıldı - teklif süresi 7 Temmuz'du, arıtmanın kendisinin ise Eylül'de başlaması bekleniyor. Soru, temizlenip temizlenmeyeceği değil; Üsküp'ün en zehirli yerlerinden birinin bir „son aşamaya" ulaşması için neden kırk yıl gerektiği.

Rakamlar acımasız. Projenin 2021 yılında başlamasından bu yana, küçük çöplükten 1.969 ton lindan ve 586 ton kirlenmiş toprak kazılıp yok edildi. Ama tam bir arıtma için hâlâ yaklaşık 916 ton HCH atığı, 2.191 ton kirlenmiş toprak, 1.121 ton kirlenmiş beton ve yaklaşık 70 ton cıvayla kirlenmiş toprak kalıyor. Cıva ancak çalışma sırasında keşfedildi - ayaklarımızın altına tam olarak neyin gömülü olduğunu ne kadar az bildiğimizi doğrulayan bir sürpriz.

İhaleyi BM Ofisi UNOPS açtı; hükümet ise geçen aralıkta üç yıla yayılmış 12 milyon avro vaat etti. Seçilecek şirket, şimdilik paketlenip zaten temizlenmiş havuzlardan birinde geçici olarak depolanan cıvaya ne olacağını da çözmek zorunda kalacak. Geçici - Makedonca çevre sözlüğünde çoğu zaman kalıcı anlamına gelen bir kelime.

Küçük çöplük ise yalnızca başlangıç. Hemen yanında, yaklaşık 50.000 ton lindan içerdiği varsayılan büyüğü duruyor. Draçevo yakınında, Pelenica denen yerde, yaklaşık 40.000 ton saf ve 6.500 ton karışık HCH atığı daha yatıyor. Bütün rakamlar toplandığında, küçük çöplük neredeyse asıl sorundan önce bir ısınma alıştırması gibi görünüyor.

Temizliğe atılan her adım iyi - buna itiraz yok. Ama OHIS hikâyesi, aynı zamanda bir devletin, çevredeki mahalleler onu soluurken, vaatleri ve tarihleri değiştirerek onlarca yıl kendi zehrinin üzerinde nasıl yaşadığının hikâyesi. Küçük çöplüğün son aşaması, ancak büyük çöplük sırasını sessizce beklerken, defalarca olduğu gibi kâğıt üzerinde bir mükemmel plan daha olarak kalmazsa zafer olacak.