Kumanova'ya bağlı Şupli Kamen köyünün sakinleri protesto için sokağa çıktı ve Pçinya nehir yatağından kum çıkarılması durdurulana kadar yol kapatma eylemleri yapacaklarını duyurdu. Sebep bir izin: izni Çevre ve Mekânsal Planlama Bakanlığı verdi, yatırımcı devletin su yönetimi şirketi AD Vodostopanstvo, sahadaki işi ise Kumanovalı özel şirket Logistik DOOEL yürütüyor.

Nehir kenarındaki tabelada, Zubovçe'den Şupli Kamen'e kadar 1.000 metrelik bir hat boyunca Pçinya'nın yatağından ve kıyılarından kum, çakıl ve taş çıkarıldığı yazıyor - resmi gerekçe "su rejiminin düzenlenmesi". Köylüler, şirketin on gün kadar içinde nehir yatağını oyduğunu, geride yüksek kıyılar ve kurumuş ağaçlar bıraktığını söylüyor.

Mahalle Muhtarlığı Başkanı Gotse Stankovski, "Nehir yatağının bir metre daha altına inerlerse su kuyulardan ve köy su şebekesinin deposundan çekilecek" uyarısında bulunuyor. Köyde yaklaşık 200 hane var ve söylediklerine göre sulama suyu zaten kalmamış.

Köyün daha önce izlediği bir film

Bu ilk kez olmuyor. Köylülere göre altı yedi yıl önce başka bir şirket aynı nehirden kum çıkarmış ve yatakta 6-7 metre derinliğinde çukurlar bırakmış. Söylediklerine göre bu çukurlarda 14 yaşında bir çocuk boğulmuş, üç kişi daha hayatını kaybetmiş. O dönemki protestoların ardından, 2019'da şirkete kalıcı faaliyet yasağı getirilmiş. Köylüler, nehrin o zamandan beri eski haline dönecek kadar kum getirmediğini, kurumların ise şimdi sahadaki duruma bakmadan yeni bir karar verdiğini öne sürüyor.

Köylülerin elinde kamyonların tozundan daha çok acıtan bir rakam da var. Ellerindeki bilgilere göre önceki şirket Vodostopanstvo'ya metreküp kum başına 60 dinar ödüyor, kumu ise 1.300 ile 1.500 dinar arasında satıyormuş. Yeni şirketle yapılan anlaşmanın nasıl olduğunu bilmiyorlar. Madem bir devlet kaynağı çıkarılıyor, hiç değilse piyasa fiyatından ödenmesini ve paranın özel ceplere değil bütçeye girmesini istiyorlar.

Müfettişler: izin usulüne uygun

Sahaya devlet ve belediye çevre müfettişleri çıktı. Yanıt tanıdık: işletmecinin izni var, usulsüzlük tespit edilmedi, çalışmayı durdurmak da onların yetkisinde değil - yalnızca şirketin sözleşmeye uygun çalışıp çalışmadığını denetliyorlar. Müfettişlikten, "Bir ihlal varsa vatandaşları korumak için buradayız" açıklaması geldi.

Düğüm de burada. Her şey yasalara uygunsa ve köy nehrinin gözlerinin önünde oyulmasını izliyorsa, sorun sözleşmeye göre çalışan şirkette değil, o sözleşmeyi kimin ve neye dayanarak imzaladığındadır. Bakanlıkta biri yeni izni vermeden önce bu nehrin geçmişini okudu mu?