Koçani'deki o geceden on sekiz ay sonra, İdrizova'daki duruşma salonunda tüm trajediyi tek bir soruya indirgeyen cümle söylendi. Bilirkişi ve profesör Goran Markovski, sanıkların sorularını yanıtlarken, İnşaat Yasası'na göre müfettişin "aykırılıklar giderilene kadar tesisin kapatılması için harekete geçebileceğini ve geçmek zorunda olduğunu" belirtti.

Geçebilirdi. Geçmek zorundaydı. Geçmedi.

Kâğıt başka söylüyordu, iş başka yürüyordu

Markovski mahkemede, mekânın kullanım amacının değiştirilmesinin, alanın yeniden düzenlenmesinin, elektrik, su ve kanalizasyon tesisatındaki değişikliklerin ve kullanılan uygunsuz malzemelerin diskoteğin güvenliğini doğrudan etkilediğini açıkladı. Ona göre yetkili organlar yasa dışı müdahalelere tepki vermek zorundaydı - ve böyle bir tepki 16 ve 18 Mart 2025'e, yani denetim tutanaklarının ilk kez düzenlendiği güne kadar gelmedi. Yani: Binanın durumuna dair ilk resmî belge, bina çoktan yandıktan sonra yazıldı.

Yetkili inşaat müfettişleri Nikolço Bocev ve Lyupço Stamenkov tarafından düzenlenen her iki tutanakta da aynı tespit yer alıyor - tesis için hafif sanayi amaçlı ticari yapı olarak inşaat izni verilmişti. Koçani Belediyesi'nin şehircilik biriminde yapılan ilk kontrolde, kullanım amacı değişikliği ve tadilat için herhangi bir karar verildiğine dair kayıt bulunamadı. Başka bir deyişle, konserlerin düzenlendiği bina resmen bir fabrikaydı.

Siyanür açığa çıkaran malzeme

Bilirkişi heyeti, olanların kimyasını mahkemeye ayrıntılı biçimde anlattı. Markovski, binaya döşenen süngerin yanarken karbon monoksit ve siyanür açığa çıkardığına dikkat çekti. Bu, dosya için teknik bir ayrıntı değil - çıkışa birkaç metre uzaklıktaki insanların oraya neden ulaşamadığının nedeni.

Diskotek sahibi Dejan Yovanoviç'in savunması, bilirkişileri malzemeler konusunda çapraz sorguya çekti. Bilirkişi Maryana Lazarevska, mevzuatı seçmeci biçimde okuduklarını, bulgulardan süngerin rengini gördüklerini ama heyetin tespit ettiği poliüretan köpüğün bileşimini görmediklerini söyledi.

Ebeveynler mahkemenin yanıtlamak zorunda olduğu soruyu sordu

Duruşma arasında anne Mita Taseva, sanıkların sorularından bile binadaki aykırılıkları ve riskleri ayrıntısıyla bildiklerinin anlaşıldığını söyledi. "Bugün bütün ihmalleri, tehlikeleri ve aykırılıkları sayıp dökemez, aynı anda da yıllarca harekete geçmek için sebebiniz olmadığını öne süremezsiniz," dedi ve mahkemenin kimin bildiğini, ne bildiğini, ne zamandan beri bildiğini ve neden sustuğunu tespit etmesi gerektiğini ekledi.

Tehlikelerin bilindiği ve yetkililerin bilerek önlem almadığı kanıtlanırsa, Taseva'ya göre artık kurumsal bir ihmalden değil, olası cezai sonuçları olan bilinçli bir eylemsizlikten söz edilir. Baba Dragi Stoyanov daha doğrudan konuştu: Müfettiş görevini yapsaydı, çocuğu hayatta olacaktı.

Yargılama sürüyor, saat de öyle

Dava hâkim Diyana Gruevska-İlievska tarafından görülüyor, iddia makamını 15 savcıdan oluşan bir ekip temsil ediyor. Sanıklar arasında tesisin sahibi Grozdan Milkovski ve belediyenin inşaat müfettişleri var. Yargılama, inşaat bilirkişilerinin çapraz sorgusuyla delil aşamasında.

On sekiz ay sonra iddia makamının savı hem bir o kadar basit hem de bir o kadar ağır: Yasa vardı, müfettiş vardı, yükümlülük vardı ve hiçbir şey olmadı. Mahkemenin buna ihmal mi yoksa karar mı diyeceği, kaza ile sorumluluk arasındaki farktır.