Цената на нафтата „Брент” утрово порасна за повеќе од два проценти, по новите американски напади врз цели во јужен Иран. Глобалниот референтен барел сега чини 98,50 долари. Американската нафта „Вест Тексас интермидиејт” се продава по 91,95 долари – помалку отколку петокот, но движењето од понеделник е ограничено заради американскиот празник.

Тоа е малата приказна. Голема приказна: пазарот живее во очекување. Швајцарската банка UBS алармира дека глобалните резерви на нафта се намалиле за 246 милиони барели во март и април, и дека кумулативните загуби во производство може да надминат 1 милијарда барели до крајот на мај. Со други зборови, пазарот е „сериозно дефицитарен” – и тоа е пред новите ескалации.

Што се случува политички? Американската централна команда тврди дека ударите се „одбранбени” – таргетирани против ирански чамци кои наводно поставувале мини, и против ракетни лансери. Доналд Трамп преку социјалните мрежи рече дека разговорите со Иран „напредуваат добро”, но истовремено испрати предупредување за дополнителна воена акција ако не успее.

Тоа е реториката на двоен сигнал. Трамп користи диктаторски стил: ние сме готови да направиме мир, но и ние сме готови да направиме војна. Изборот е твој. Тоа звучи ефикасно во кампања, но во меѓународна политика дава збунувачки сигнали – и пазарот ги чита како знаци за повисок ризик.

За Македонија, ова не е апстрактна сторија. Сме 100 проценти зависни од увоз на нафтени деривати. Ако глобалните цени се качат за 5-10 проценти во следните две недели, Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) ќе мора да го качи бензинот и дизелот. Тоа значи поскапа храна (превозот на стоки чини повеќе), поскапи комунални услуги, поскап автобус. Едноставна аритметика.

Прашањето кое економистите го избегнуваат: каде се сега „стратегиските резерви на нафта” кои државата требаше да ги изгради уште од 2015-та? Кои се размислувањата за алтернативни добавувачи? Колку време Македонија може да издржи без увоз од критичните пазари ако Хормуз се затвори за две недели? Ако одговорот е „не знаеме” – тоа е официјална грешка, не личен напад.