Папата Лав XIV, новиот лидер на Католичката црква, во понеделникот ја објави првата енциклика во својот понтификат, насловена Magnifica Humanitas. Тема: „заштита на човечкото лице во времето на вештачката интелигенција”. Документот е 200 страници, и иако насловот зборува за ВИ, всушност зборува за концентрација на моќ – стара тема, нов контекст.

Папата го презентираше документот заедно со Крис Олах, ко-основач на Anthropic. Тоа е симболичен потег – католичката хиерархија застанува покрај една од водечките ВИ-компании во моментот кога многумина други ВИ-играчи тргнуваат во спротивна насока, без надзор. „Кога моќта е концентрирана во рацете на малкумина, таа станува непрозирна и избегнува јавен надзор”, пишува Лав XIV.

Енцикликата доаѓа неколку дена откако американскиот претседател Доналд Трамп го одложи потпишувањето на извршен налог за ВИ – налог кој ќе ѝ дадеше на државата контрола над нови модели пред нивното објавување. Според извештаи, одлагањето дојде по притисок од инвеститорот Дејвид Сакс, поранешен ВИ-чар во Белата куќа. Тоа покажува дека битката за регулирање не е завршена – таа едвај почна.

Папата повикува на крај на „ВИ-трката за вооружување” – притисокот кој компании и држави го создаваат да градат „сè помоќни алгоритми и поголеми бази на податоци” за геополитичка или комерцијална доминација. „Да се разоружа значи да се дискредитира претпоставката дека техничката моќ автоматски ја дава правото да владее”, пишува тој.

Дали ова е првиот пат црквата зборува за технолошка моќ? Не. Папата Лав XIII, во енцикликата Rerum Novarum од 1891, го направи истото за индустриската револуција. Но времето е поинакво. Самиот Маск со неговото купување на Twitter и пренасочување на платформата против јавниот интерес е сликовит пример на она за кое Лав XIV предупредува денес.

Професорот Паоло Кароца од Notre Dame, член на Понтификалната академија за социјални науки, додава нешто конкретно: дезинформациите и deepfake-ите создадени со ВИ ја уништуваат „нашата способност да препознаеме што е вистина и што не е – а тоа има реални последици за демократската политика.” Прибирањето и манипулацијата со лични податоци, додава тој, претставува „основни предизвици за когнитивната слобода.”