Vendkalimet e zbehura, thuajse të padukshme nëpër qytete nuk janë rastësi as thjesht neglizhencë në terren - ato janë pasojë e mënyrës si komunat shpenzojnë paratë. Një hulumtim i Qendrës për Komunikime Qytetare e tregon këtë me shifra që mbrohen me vështirësi.

Analiza përfshin prokurimet publike nga 2023 deri në 2025 në të gjitha 81 komunat. Rezultati: 46 prej tyre në ato tre vjet nuk hapën fare tender për sinjalizim horizontal të komunikacionit - pra për shënimin e vendkalimeve. Në komuna ku jetojnë rreth 560.000 banorë, tre vjet askush nuk pagoi për bojë të re në asfalt. Mes tyre janë edhe komunat e populluara dendur të Shkupit - Aerodrom, Çair, Butel dhe Saraj.

Aty ku pati prokurime, hapet një problem i dytë - çfarë saktësisht prokurohet. Në 11 komuna dokumentacioni i tenderit nuk përcaktonte asnjë specifikë për bojën përveç asaj gjenerike „bojë për rrugë". Me fjalë të tjera, kontraktori mund të derdhë çfarëdo, ta përmbushë formalisht kontratën dhe askush të mos përgjigjet për sa do të zgjasë. Rezultatin e shohim në çdo kryqëzim disa muaj më vonë.

Edhe çmimet luajnë sikur nuk ka rregull. Boja paguhet nga 132 deri në 296 denarë për kilogram, ndërsa shërbimi i shënimit nga 281 deri në madje 802 denarë për metër katror - thuajse katërfish diferencë për të njëjtën punë. Komuna më të vogla si Berova, Reseni dhe Kriva Palanka hapin tender çdo vit, ndërsa qendra më të mëdha me shumë më tepër banorë marrin vetëm një-dy kontrata për tre vjet.

Kjo nuk është histori për bojën. Vendkalimi është vendi ku fëmija kalon drejt shkollës, ku plaku kalon rrugën. Kur ai vendkalim është i padukshëm, rreziku është konkret dhe i matshëm. Pyetja për 46 komunat është e thjeshtë: nëse tre vjet nuk gjetët para për diçka kaq elementare, për çfarë saktësisht i gjetët? Siguria e këmbësorit nuk kushton shtrenjtë - kushton vetëm vëmendjen që dukshëm mungon.