46 od 81 opštine tri godine nisu potrošile ni dinar za pešačke prelaze: zašto su nevidljivi

Izbledeli, gotovo nevidljivi pešački prelazi po gradovima nisu slučajnost ni samo nemar na terenu - oni su posledica toga kako opštine troše pare. Istraživanje Centra za građanske komunikacije to pokazuje brojkama koje se teško brane.

Analiza obuhvata javne nabavke od 2023. do 2025. godine u svih 81 opštini. Rezultat: 46 od njih u te tri godine uopšte nisu raspisale tender za horizontalnu saobraćajnu signalizaciju - odnosno za obeležavanje pešačkih prelaza. U opštinama gde živi oko 560.000 stanovnika tri godine niko nije platio za novu boju na asfaltu. Među njima su i gusto naseljene skopske opštine - Aerodrom, Čair, Butel i Saraj.

Tamo gde je nabavki bilo, otvara se drugi problem - šta se tačno nabavlja. U 11 opština tenderska dokumentacija nije navodila nikakvu specifikaciju za boju osim generičkog „boja za puteve". Drugim rečima, izvođač može da izlije šta bilo, formalno da ispuni ugovor i niko da ne odgovara za to koliko će izdržati. Rezultat vidimo na svakoj raskrsnici nekoliko meseci kasnije.

I cene igraju kao da nema pravila. Boja se plaća od 132 do 296 dinara po kilogramu, a usluga obeležavanja od 281 do čak 802 dinara po kvadratnom metru - gotovo četvorostruka razlika za isti posao. Manje opštine kao Berovo, Resen i Kriva Palanka raspisuju tender svake godine, dok veće sredine sa mnogo više stanovnika dobijaju samo jedan-dva ugovora za tri godine.

Ovo nije priča o boji. Pešački prelaz je mesto gde dete prelazi do škole, gde starac prelazi ulicu. Kada je taj prelaz nevidljiv, rizik je konkretan i merljiv. Pitanje za 46 opština je jednostavno: ako tri godine niste našli pare za nešto tako osnovno, za šta ste ih tačno našli? Bezbednost pešaka ne košta skupo - košta samo pažnju koje očigledno nema.