Parlamenti Evropian dha dritën jeshile për vazhdimin e negociatave për futjen e euros dixhitale - një valutë dixhitale e qëndrueshme me të cilën Banka Qendrore Evropiane do të forcojë sovranitetin monetar të Evropës dhe t'u ofrojë qytetarëve një alternativë të sigurt për pagesa. Tingëllon teknike, por prapa saj qëndron një lojë e madhe gjeopolitike.

Pse i duhet fare Evropës euroja dixhitale? Sepse sot pothuajse çdo pagesë dixhitale në Evropë kalon nëpër sisteme amerikane - Visa, Mastercard, Google Pay, Apple Pay. Kjo do të thotë varësi nga një infrastrukturë që nuk është e sajta. Siç thotë një ekspert, kur të gjitha transaksionet zhvillohen nëpër sisteme të huaja, BQE ka kontroll të kufizuar mbi valutën e vet. Euroja dixhitale është një përpjekje për ta ndryshuar këtë.

Ndryshe nga kriptovalutat, vlera e të cilave hipën dhe bie, euroja dixhitale do të kishte vlerë të garantuar - një euro dixhitale do të vlente saktësisht sa një fizike. Këtu vjen edhe pyetja më delikate: privatësia. Qytetarët me të drejtë frikësohen nga mbikëqyrja, por BQE premton pagesa drejtpërdrejt nga telefoni në telefon, me anonimitet të ngjashëm me atë të parasë së gatshme. A do të jetë vërtet ashtu - kjo mbetet për t'u parë, sepse premtimet për privatësi janë të lehta, ndërsa respektimi i tyre i vështirë.

Ekzistojnë edhe mekanizma mbrojtës. BQE propozon që qytetarët të mund të mbajnë më së shumti 3.000 euro në formë dixhitale, ndërsa teprica automatikisht të shkojë në llogari bankare - që të mos shkaktohet tërheqje masive e parave nga bankat në krizë. Afatet janë të qarta: kuadër ligjor në 2026, projekt pilot në 2027, futje e plotë deri në 2029. Për Macedonia, që gjithsesi ëndërron për euron, kjo është një histori që ia vlen të ndiqet - sepse euroja e së nesërmes ndoshta nuk do të jetë vetëm në xhep, por edhe në telefon.