Nafta Brent për dorëzim në korrik - 105,76 dollarë për fuçi. Mbi katër përqind rritje në një ditë. Vetëm javën e shkuar çmimi po binte në 96 dollarë, kur ende kishte shpresë për një zgjidhje diplomatike të tensioneve SHBA-Iran. Tani - realiteti goditi pas.

Bisedimet rreth Ngushticës së Hormuzit treguan „pak përparim". Donald Trump e përshkroi përgjigjen e fundit iraniane si „krejtësisht të papranueshme" dhe i ktheu kërcënimet mbi tryezë. Irani, nga ana e tij, e refuzoi propozimin amerikan. Benjamin Netanyahu deklaroi se konflikti izraelit do të „vazhdojë" derisa çështja e programit bërthamor iranian të zgjidhet.

Analistët theksojnë - ky nuk është çmim afatshkurtër. Kriza mund të zgjasë. Nëse ngushtica mbyllet plotësisht - skenar që nuk është i pamundur - analizat parashikojnë një çmim prej 150 dollarësh për fuçi. Kjo është 40 përqind më shumë nga niveli aktual. Recesion global. Dhe çmime edhe më të larta për gjithçka - nga nafta dhe mielli te pjesët e këmbimit.

Pse Ngushtica e Hormuzit? Sepse „një pjesë e konsiderueshme" e eksportit global të naftës dhe gazit kalon nëpër të. Midis 10 dhe 12 milionë fuçish në ditë. Nëse mbyllet, nuk humbet vetëm Irani eksportin. Të gjitha vendet eksportuese të Gjirit - Arabia Saudite, EBA, Kuvajti - janë të bllokuara.

Për Ballkanin kjo është një goditje e drejtpërdrejtë. Nafta jonë importohet nga rrugët greke dhe mesdhetare - por çmimi është global. Kur Brenti kalon 105 dollarë, nafta në pompa shkon lart brenda 7 deri 10 ditësh. Transporti shtrenjtohet. Ushqimi shtrenjtohet. Gjithçka.

Një palë tjetër e prekur - aksionet jugkoreane, që ranë. Kompanitë koreane varen nga eksportet e qëndrueshme dhe një varg industrish janë të lidhura me energjinë. Kur çmimi i naftës nuk është i qëndrueshëm, edhe investitorët ikin nga aksionet e kompanive me kosto të larta energjie.

Maqedonia nuk ka rezerva nafte në një shkallë që mund të reagojë. Nuk ka as rezerva strategjike të rëndësishme. Kur çmimet globale kërcejnë, edhe buxheti ynë edhe qytetarët tanë paguajnë - me një javë ose dy vonesë. Ky është çmimi i një konflikti global në të cilin nuk marrim pjesë - por që nuk na lë mënjanë.