Nga Brukseli, një ton i ndryshëm që tingëllon shumë afër atij të vjetrit. Ministrja e Jashtme bullgare Velislava Petrova-Çamova, në daljen e parë para Këshillit të Ministrave të BE-së, përsëriti pozicionin bullgar - pa ndryshime kushtetuese, nuk ka përparim për Maqedoninë.

Konkretisht, Sofja dëshiron të zbatohet marrëveshja e vitit 2022 (i ashtuquajturi „propozimi francez") - bullgarët të hyjnë në preambulën e Kushtetutës maqedonase. Përveç kësaj, kërkohet edhe respektimi i Marrëveshjes së Fqinjësisë së Mirë të vitit 2017, masa kundër gjuhës së urrejtjes, hapja e arkivave jugosllave dhe rehabilitimi i viktimave të „regjimit komunist".

„Dritarja për zgjerimin e BE-së mund të jetë e hapur në vitet e ardhshme, por Maqedonia rrezikon ta humbasë mundësinë nëse nuk i përmbush detyrimet", deklaroi Petrova-Çamova. Me fjalë të tjera - koha rrjedh, dhe nuk punon në favorin tonë.

Bullgaria po bën një ndryshim kyç në narrativën. Çështja nuk është më „mosmarrëveshje bilaterale". Tani është „pjesë e marrëdhënieve të BE-së me vendin kandidat". Kjo do të thotë se aparati i Brukselit nuk do të jetë „ndërmjetës" - por „zbatues" i kërkesave bullgare. Kjo është një lëvizje strategjike që i hap duart Sofjes të përdorë 27 vendet anëtare në vend që të negociojë vetëm.

Ministri maqedonas Timço Mucunski reagon - „procesi i anëtarësimit në BE duhet të çlirohet nga kushtëzimi bilateral". Kjo është ajo që zyrtarisht thotë Shkupi. Por realiteti - 27 vende anëtare të BE-së. Një prej tyre - Bullgaria - ka të drejtën e vetos. Dhe kjo e drejtë do të përdoret deri sa Sofja të marrë atë që kërkon.

Çfarë ofron Bullgaria këtë herë? Asnjë presion i ri nuk është prezantuar - vetëm një paketim i ndershëm i kërkesave të vjetra në komunikim të ri. Shqipëria dhe Mali i Zi po bëjnë „përparim konkret" në integrimet në BE, ndërsa Maqedonia rrezikon të mbetet pas. I gjithë narrativi është - të gjithë munden, ne nuk munden. Dhe kjo tingëllon e njohur për këdo që në 20 vitet e fundit ka ndjekur jetën diplomatike në Ballkan.

Për Maqedoninë kjo është dilemë e vjetër me aktorë të rinj. Ndryshime kushtetuese - të gjitha partitë kundër, votuesit të papërgatitur, realiteti - një proces me ndalesa të gjata. Bullgaria tani implicitisht thotë „ose tani, ose kurrë". Dhe kjo, në kontekstin e një qeverie të re në Sofje, nuk është një kërcënim i zbrazët.