Tre mijë e dyqind e tetëdhjetë firma. Kaq degë të huaja vepruan në Maqedoni në vitin 2024 - ndërmarrje vendase nën kontrollin e subjekteve të huaja. Kjo është 4,7 për qind e të gjitha subjekteve afariste në vend. Po ato 4,7 për qind prodhojnë 37 për qind të gjithë vlerës së shtuar bruto dhe punësojnë një të katërtën e punëtorëve në sektorin afarist.

Shifrat janë të Entit Shtetëror të Statistikës dhe sipas logjikës nuk janë të reja, por gjithmonë duken ndryshe kur vendosen njëra pranë tjetrës. Njëqind e pesë mijë njerëz punojnë në ato degë të huaja. Të ardhurat e përgjithshme arrijnë 802,8 miliardë denarë, ndërsa vlera e shtuar bruto 183,8 miliardë denarë - rreth tre miliardë euro.

Ku krijohet vlera

Kontributin më të madh e ka industria përpunuese me 35,3 për qind të vlerës së krijuar në firmat me kontroll të huaj. Pasojnë informacioni dhe komunikimet me 16,7 për qind, kurse tregtia me shumicë dhe pakicë me riparim automjetesh me 11,5 për qind.

Shpërndarja e numrit të firmave dhe e vlerës që krijojnë nuk ecin bashkë, dhe kjo është pjesa më interesante e statistikës. Industria përpunuese ka vetëm 381 ndërmarrje, por 51.214 të punësuar dhe 64,9 miliardë denarë vlerë të shtuar. Tregtia ka 926 degë - më shumë se dyfishi - por vetëm 12.664 punëtorë dhe 21 miliardë denarë vlerë të shtuar.

Informacion dhe komunikime: 417 ndërmarrje, 11.466 të punësuar, 53,1 miliardë të ardhura dhe 30,8 miliardë vlerë të shtuar. Me tre herë e gjysmë më pak njerëz se industria, sektori krijon gjysmën e vlerës së saj. Furnizimi me energji është rasti ekstrem - 127 ndërmarrje me 2.384 të punësuar qarkullojnë 116,3 miliardë denarë të ardhura, ndërsa krijojnë 11,5 miliardë vlerë të shtuar.

E kujt janë paratë

Subjektet evropiane kontrollojnë 92,8 për qind të degëve të huaja. Vendet anëtare të BE-së kontrollojnë 44,6 për qind të tyre, por në ato firma punojnë 62,8 për qind e të gjithë të punësuarve në degë të huaja dhe krijohet 61,9 për qind e vlerës së tyre.

Veç e veç, Austria prin me 17,4 për qind pjesëmarrje në vlerën e krijuar, pastaj Holanda me 11, Gjermania me 9,7 dhe Mbretëria e Bashkuar me 9 për qind.

Çfarë thotë dhe çfarë nuk thotë kjo shifër

Katër presje shtatë për qind e ndërmarrjeve që krijojnë gati dyzet për qind të vlerës është një e dhënë që mund të lexohet në dy mënyra, dhe të dyja janë të sakta. E para: kapitali i huaj është produktiv, punëson njerëz të kualifikuar dhe krijon më shumë për të punësuar sesa firma mesatare vendase.

E dyta: gjithçka që mbetet jashtë atyre 3.280 firmave - dhe këto janë mbi 95 për qind e të gjitha subjekteve afariste në vend - krijon më pak se dy të tretat e vlerës. Kjo nuk është histori për sa të mirë janë të huajt. Kjo është histori për sa i imët, joformal dhe me produktivitet të ulët është pjesa tjetër e ekonomisë.

Dhe këtu shtrohet pyetja së cilës statistika nuk i përgjigjet: sa nga ato 183,8 miliardë denarë vlerë e shtuar mbeten në vend si paga, tatime dhe riinvestime, dhe sa dalin si dividendë?