Skip to content

Првата бесцаринска продавница во светот ја отворил човек од аеродромска кантина во 1947 година

1 мин. читање
Сподели
Првата бесцаринска продавница во светот ја отворил човек од аеродромска кантина во 1947 година

Во 1947 година еден управник на аеродромска кантина во западна Ирска по име Брендан О’Риган ги убедил пратениците во Парламентот дека купувањето на патниците во транзит не треба да се оданочува. Отворил мал киоск, го дал во раце на локалната жена Кити Даунс и почнал да продава ирска чипка и сувенири. Тоа беше првата бесцаринска продавница во светот. Секој аеродром на планетата денес го копира тој модел, а речиси никој не знае каде почнал.

Речиси осумдесет години подоцна, Шанон сè уште е најдобрата влезна точка за западна Ирска. Има неколку директни линии неделно кон Мадрид по разумна цена, што значи дека не мора да се слетува во Даблин и потоа да се вози низ цела земја. За град што влегува во учебниците по трговија, тоа е неверојатно тивка појдовна точка.

Замокот Бунрати е четвртата тврдина подигната на истото место, изградена околу 1425 година од кланот Макнамара, а околу 1500 преминала кај семејството О’Брајан. Напуштена во деветнаесеттиот век, реставрирана во педесеттите од седмиот виконт од Горт. Околу неа е етнопарк на околу десет хектари со улица од деветнаесеттиот век, пренесени фарми од други краеви и ѕидана градина од 1804 година. Пабот Дрти Нелис работи од 1620 година и има традиционална ирска музика секоја вечер. Шест века, ист локал, исто пиво.

Дваесет минути појужно е Лимерик со замокот на кралот Џон, норманска тврдина од тринаесеттиот век. Уште четвртина час – Адаре, село што секоја година се натпреварува за најубаво во Ирска, со сламени куќички од триесеттите години на деветнаесеттиот век изградени од третиот гроф од Данрејвен, денес полни со независни дуќани.

Половина час навнатре, таму каде што Шанон се шири во езерото Дерг, е Килали – пред илјада години главен град на Ирска. Брајан Бору, последниот врховен крал, тука ја утврдил Кинкора. Катедралата Свети Фланан од тринаесеттиот век чува камен со рунски натпис врежан од Викинзите и келтски крст од дванаесеттиот век. Влезот е бесплатен цела година.

Мостот со тринаесет лакови што ги поврзува Килали и Балина е широк помалку од пет метри и го носел целиот сообраќај преку реката 250 години. Кога новиот мост беше отворен во мај 2025, жителите почнаа спонтано да ставаат маси за пикник на стариот. По протести од трговците, двете општини на 17 октомври 2025 го затворија трајно за возила. Сега таму се преминува пешки до терасата на другиот брег. Ретко се случува локалната навика да победи над локалната трговија – а тука се случило.

Кај Хагс Хед карпите се високи 120 метри, а осум километри посеверно, кај кулата на О’Брајан, достигнуваат 214. Сер Корнелиус О’Брајан ја изградил таа тркалезна камена кула во 1835 година верувајќи дека туризмот може да ја намали локалната сиромаштија. Темните и светлите слоеви во карпата се наслаги стари над 300 милиони години. Тука гнезди најголемата колонија морски птици на ирското копно – до 30.000 парови во сезона на размножување.

Бројките за посетата кажуваат сè за современиот туризам: во 2024 година дојдоа речиси 1,5 милиони луѓе, а 59 отсто од нив влегле помеѓу единаесет наутро и четири попладне. Значи над половина од годишната посета се турка во пет часа. Цената на шалтер е 15 евра; преку интернет тргнува од 8 евра за утрински и попладневни термини, а децата до дванаесет години влегуваат бесплатно, со паркинг во цената. Во септември и октомври се работи до седум навечер.

Барен на ирски значи „каменито место“ и тоа е сосема точно. Испукан варовник на 530 квадратни километри, со статус на геопарк под заштита на УНЕСКО. Меѓу пукнатините растат околу 1.100 видови растенија – три четвртини од целата ирска флора – во комбинации што не постојат никаде во Европа. Долменот Полнаброн стои на гол камен без паркинг; колата се остава во селото. Ископувањата во осумдесеттите нашле 33 посмртни останки под каменената плоча, што покажало дека мегалитот функционирал околу 600 години. Една колкова коска има вграден врв од стрела во себе.

Пештерата Дулин оди 125 скалила надолу до просторија 60 метри под површината, каде што виси најдолгиот слободно висечки сталактит во Европа – 7,3 метри и десет тони. Температурата е единаесет степени цела година. Од пристаништето во Дулин траектот стигнува до Инис Ор за петнаесет минути, до Инис Мејн за 25, а до најголемиот Инис Мор за 35, каде што праисториската тврдина Дун Ангаса виси над карпите.

А секој септември едноулично гратче по име Лисдунварна го домаќинува она што го нарекуваат најголем фестивал за самци во Европа – традиција подолга од 165 години, со околу 60.000 посетители. Во барот Мачмејкер работи Вили Дали, сведувач од трета генерација и последниот традиционален во Ирска. Легендата вели дека ако ја допреш неговата книга со двете раце, ќе се омажиш или ожениш во рок од шест месеци. Обичајот всушност потекнува од собирите на земјоделци по жетва, крај минерални извори, каде што неженетите мажи запознавале жени што доаѓале однадвор. Пресметка од деветнаесеттиот век, спакувана денес како романса.