Qeveria njofton një rishikim të Buxhetit për vitin 2026 me të cilin do të rritet deficiti buxhetor. Arsyetimi është se mjetet shtesë do të drejtohen drejt rrugëve, infrastrukturës, projekteve për mjedisin, programeve IPA dhe mbështetjes së komunave. Por, pas këtyre njoftimeve fshihet një pyetje shumë e rëndësishme - a mund Maqedonia të shpenzojë pafundësisht më shumë sesa krijon?

Nëse shihet me kujdes tabela, mund të vihet re një gjë shumë interesante - në thelb më shpejt rritet borxhmarrja.

Vetëm në dhjetë vitet e fundit buxheti shtetëror u rrit nga rreth 3 miliardë euro në vitin 2017 në gati 6,8 miliardë euro në vitin 2026. Kjo është një rritje prej mbi 126 për qind. Në të njëjtën periudhë, të Ardhurat Kombëtare Bruto u rritën nga rreth 9,8 miliardë euro në 17,7 miliardë euro, pra rreth 81 për qind.

Këto shifra tregojnë se shpenzimi shtetëror rritet më shpejt se ekonomia. Edhe më shqetësues është fakti se borxhi publik në të njëjtën periudhë u rrit nga rreth 4,7 miliardë euro në më shumë se 10 miliardë euro.

Rishikimi vjen në një kohë kur Qeveria tashmë pranon se për shkak të uljes së akcizave të karburanteve buxhetit do t'i mungojnë më shumë se 24 milionë euro. Edhe pse një pjesë e humbjes gjoja është mbuluar përmes shitjes së rritur të karburantit te automjetet e huaja, fakti mbetet se të ardhurat ulen, ndërsa shpenzimet rriten.

Pyetja kyçe nuk është a do të ketë investime të reja. Pyetja është a do të krijojnë ato investime vlerë të re që do ta kthejë çmimin e borxhmarrjes së re. Historia tregon se Maqedonia shpesh planifikon investime kapitale, por një pjesë e konsiderueshme e tyre mbetet e parealizuar ose shtyhet me vite.

Prandaj publiku ka të drejtë të dijë sa saktësisht do të rritet deficiti, sa borxh i ri do të merret dhe cilat projekte konkrete do të financohen me ato mjete. Pa përgjigje të qarta, çdo rishikim i ri mbetet edhe një hap drejt një varësie më të madhe nga borxhmarrja dhe një barrë edhe më e rëndë për brezat e ardhshëm.

Shteti mund të shpenzojë më shumë vetëm përderisa dikush është i gatshëm ta kreditojë. Por, asnjë shtet nuk mund të jetojë pafundësisht në kurriz të të ardhurave të ardhshme.

Prandaj kur hiqen sulmet politike dhe akuzat e ndërsjella, mbeten shifrat. E ato tregojnë se, pavarësisht cila qeveri ka qenë në pushtet, shteti vazhdimisht shpenzon më shumë sesa krijon dhe dallimin e mbulon me borxh të ri.

Rritja më e madhe në tabelë nuk është rritja e pasurisë, nuk është rritja e industrisë, as rritja e produktivitetit. Më e dukshme është rritja e borxhmarrjes.

Pikërisht prandaj çdo rishikim i ri, çdo deficit i ri dhe çdo borxhmarrje e re duhet analizuar me kujdes. Sepse borxhet nuk i kthejnë qeveritë që i krijojnë, por qytetarët dhe brezat që vijnë pas tyre.