Балонот на вештачката интелигенција пукна во Кина: 480 милијарди долари пазарна вредност исчезнаа за помалку од четири месеци

Додека инвеститорите ширум светот со страв гледаат во стотиците милијарди долари што се слеваат во вештачката интелигенција, во Кина веќе се случи она од што сите стравуваат. Технолошкиот балон таму не почна да се издишува – тој пукна.

За помалку од четири месеци берзанскиот индекс STAR50, кој ги собира водечките кинески производители на чипови и компании за вештачка интелигенција, падна за цели 40 проценти. Од берзата се избришани 480 милијарди долари пазарна вредност, а пошироката листа на највредните кинески компании е околу 20 проценти под јунскиот врв. „Пазарот на акции се претвори во дива шпекулација“, вели Донг Баожен, менаџер на инвестициски фонд од Пекинг. „А сега гледаме како тој балон пука.“

Половина од пазарот во една кошница

Падот е особено болен затоа што акциите поврзани со вештачката интелигенција сочинувале цели 42 проценти од вкупната вредност на кинескиот пазар, а на нив отпаѓала повеќе од половина од целиот берзански промет. За разлика од западните берзи, каде што доминираат големите пензиски и инвестициски фондови, во Кина огромен дел од пазарот го држат мали, обични граѓани што поверувале во ветувањата за технолошки бум и ги вложиле сопствените заштеди.

Примерите се болни. Интересот за акциите на производителот на роботи Unitree на берзанското деби во август бил 8.000 пати поголем од понудата. Неколку месеци подоцна, вредноста на тие акции е преполовена. Акциите на производителот на чипови CXMT изгубија повеќе од четвртина од вредноста за само еден месец, MetaX и Moore Threads, кои минатата година по влезот на берза скокнаа и до 700 проценти, од јули изгубија половина, а производителот на оптички делови за дата-центри Zhongji Innolight потона за цели 60 проценти.

„Претераното нагласување на технологијата доведе до сериозни нарушувања на пазарот“, објаснува Лео Ванг, партнер во пекиншкиот фонд Qianchuang Capital. „Се создаде огромен балон во еден сектор, додека парите беа целосно исцицани од сите други гранки на економијата.“

Кога државата наводно стои зад сè

Малиот претприемач Чен Веншенг од југот на Кина раскажува дека влегол во купување акции убеден дека зад сè стои државата со своите фондови. Денес тој и неговите пријатели само ги собираат загубите и останатите пари ги префрлаат во сигурни обврзници и злато.

Тоа верување – дека државата стои зад сè и дека ништо не може да пропадне – Балканот веќе го плати скапо. Албанија во 1997 година дозна што значи кога илјадници обични луѓе ги вложуваат сите заштеди во нешто што наводно не може да падне. Кинескиот случај е друг механизам, но психологијата е позната: кога ветувањето е доволно големо, никој не прашува кој всушност заработува.

Следен е Западот?

Американскиот технолошки индекс Nasdaq засега се лизнал само шест проценти од неодамнешниот рекорд, а кинеските компании имаа и свој специфичен проблем: американските власти сè поцврсто ги затвораат вратите за кинескиот хардвер и подготвуваат забрани за негово користење во западните дата-центри. Но многу економисти предупредуваат дека основниот проблем е ист на двете страни на светот: компаниите вложуваат огромни пари во опрема и сервери, а вистинската побарувачка и заработка од производите на вештачката интелигенција сè уште ги нема.

Размерите се гледаат и во Америка. Според документите објавени пред излегување на берза, една од водечките лаборатории за вештачка интелигенција, Anthropic, пријавила загуба од 80 милијарди долари, со план во следните десет години да потроши уште трилион долари на дата-центри. „Сите производители на чипови и добавувачи на опрема за вештачка интелигенција на крајот ќе завршат во ценовна војна и кратење на маржите“, заклучува кинескиот управител на фонд Ванг Жуо. „Тука нема исклучок. Секој балон на берзата на крајот мора да пукне.“

Прашањето не е дали ќе пукне, туку кој ќе остане со празни раце кога ќе се случи – фондовите што први излегуваат, или обичниот вложувач што последен поверувал?