Üç bin iki yüz seksen firma. 2024'te Makedonya'da faaliyet gösteren yabancı bağlı şirket sayısı bu - yabancı sermayenin kontrolündeki yerli işletmeler. Bu, ülkedeki tüm ticari işletmelerin yüzde 4,7'si. Aynı yüzde 4,7, toplam brüt katma değerin yüzde 37'sini üretiyor ve iş dünyasında çalışanların dörtte birini istihdam ediyor.

Rakamlar Devlet İstatistik Kurumu'na ait ve mantık olarak yeni değiller, ama yan yana konulduklarında her zaman farklı görünüyorlar. Bu yabancı bağlı şirketlerde yüz beş bin kişi çalışıyor. Toplam gelir 802,8 milyar denar, brüt katma değer ise 183,8 milyar denar - yaklaşık üç milyar euro.

Değer nerede yaratılıyor

En büyük katkıyı, yabancı kontrolündeki firmalarda yaratılan değerin yüzde 35,3'üyle imalat sanayi sağlıyor. Ardından yüzde 16,7 ile bilişim ve iletişim, yüzde 11,5 ile motorlu taşıt onarımını da kapsayan toptan ve perakende ticaret geliyor.

Firma sayısının dağılımı ile yarattıkları değerin dağılımı birlikte hareket etmiyor; istatistiğin en ilginç kısmı da bu. İmalat sanayinde yalnızca 381 işletme var, ama 51.214 çalışan ve 64,9 milyar denar katma değer. Ticarette 926 bağlı şirket var - iki katından fazla - ama yalnızca 12.664 çalışan ve 21 milyar denar katma değer.

Bilişim ve iletişim: 417 işletme, 11.466 çalışan, 53,1 milyar gelir ve 30,8 milyar katma değer. Sanayiden üç buçuk kat az insanla sektör, sanayinin değerinin yarısını üretiyor. Enerji tedariki ise uç örnek - 2.384 çalışanı olan 127 işletme 116,3 milyar denar gelir döndürüyor, 11,5 milyar katma değer yaratıyor.

Para kimin

Avrupalı sermayedarlar yabancı bağlı şirketlerin yüzde 92,8'ini kontrol ediyor. AB üyesi ülkeler bunların yüzde 44,6'sını kontrol ediyor, ancak bu firmalarda yabancı bağlı şirketlerdeki tüm çalışanların yüzde 62,8'i çalışıyor ve değerlerinin yüzde 61,9'u burada yaratılıyor.

Tek tek bakıldığında yaratılan değerdeki payda yüzde 17,4 ile Avusturya önde, ardından yüzde 11 ile Hollanda, yüzde 9,7 ile Almanya ve yüzde 9 ile Birleşik Krallık geliyor.

Bu rakam ne söylüyor, ne söylemiyor

İşletmelerin yüzde dört virgül yedisinin değerin neredeyse yüzde kırkını yaratması, iki şekilde okunabilecek ve her iki okuması da doğru olan bir veri. Birincisi: yabancı sermaye üretken, nitelikli insan istihdam ediyor ve çalışan başına ortalama yerli firmadan daha fazla değer üretiyor.

İkincisi: o 3.280 firmanın dışında kalan her şey - ki bu ülkedeki tüm ticari işletmelerin yüzde 95'inden fazlası - değerin üçte ikisinden azını yaratıyor. Bu, yabancıların ne kadar iyi olduğuna dair bir hikâye değil. Bu, ekonominin geri kalanının ne kadar küçük ölçekli, kayıt dışı ve düşük verimli olduğuna dair bir hikâye.

Ve burada istatistiğin yanıtlamadığı soru ortaya çıkıyor: o 183,8 milyar denarlık katma değerin ne kadarı maaş, vergi ve yeniden yatırım olarak ülkede kalıyor, ne kadarı temettü olarak dışarı çıkıyor?