Кинескиот стартап Manus преговара да собере 500 милиони долари (околу 460 милиони евра) при проценета вредност од 4 милијарди долари. Бројката сама по себе е обична за оваа индустрија. Патот до неа не е – истата фирма пред помалку од година беше продадена на Meta за две милијарди, па Пекинг го запре договорот, па таа се откупи назад од сопствените инвеститори при околу две милијарди. Сега бара двојно повеќе.

Хронологијата вреди да се изложи бидејќи ја кажува приказната подобро од секој коментар. Manus стана виден лани по демонстрација на својот агент за вештачка интелигенција. Средината на 2025-та ја дочека со преселба на персоналот во Сингапур. Во декември објави дека Meta ја купува за две милијарди долари, со годишен повторлив приход тогаш пријавен над 100 милиони долари. Потоа во Кина превладаа стравувањата дека земјата ги губи своите истражувачи и кадри на Запад – и Пекинг го блокираше договорот, повикувајќи се на можни прекршувања на извозните контроли и на правилата за странски инвестиции.

Она што следуваше личи на развод со поделба на серверите. Фирмата месеци се одмотуваше од американскиот сопственик. Раните инвеститори ѝ помогнале да ги откупи сопствените акции. Во август им порача на корисниците сами да си ги извезат и зачуваат податоците, бидејќи мора да го избрише сето она создадено по преземањето од Meta – за да се „усогласи со регулаторните барања во одредени јурисдикции“. Клиент што сам си ја носи архивата дома е ретка сцена во оваа индустрија.

Овој месец Manus објави дека повторно работи самостојно и дека основачкиот тим останува на чело. Меѓу можните инвеститори во новата рунда се IDG Capital, Boyu Capital и производителот на батерии CATL, покрај постојните Tencent, HSG и ZhenFund. Се спомнува и преструктуирање како подготовка за излез на берзата во Хонг Конг.

Производот, инаку, не е ништо што конкуренцијата ја нема – чет-бот и алатки со кои корисникот прави апликации, сајтови, дизајни, презентации и видео, слично на она што го нудат OpenAI, Lovable и Replit. Manus не одговори на барањето за коментар.

Она што оваа приказна го покажува не е за производот. Двојно повисока вредност по блокирана продажба и по бришење податоци е вреднување на нешто друго – на тоа дека фирмата останала кинеска. Кога државата ќе одлучи дека еден стартап не смее да се продаде, тој престанува да биде само компанија. Колку стартапи од овој регион би добиле таква заштита – и колку од нив би ја сакале?