Uashingtoni nuk kërkon më bashkëpunim - kërkon zgjedhje. Sipas dokumenteve të brendshme të Departamentit amerikan të Shtetit, SHBA po përgatiten t'u thonë një duzine shtetesh se nuk mund të jenë në koalicionin amerikan për inteligjencën artificiale nëse njëkohësisht nënshkruajnë edhe me Pekinin. Një anëtarësim, një palë, pa kontabilitet të dyfishtë.

Nisma quhet Pax Silica dhe u lansua në fund të vitit 2025. Qëllimi është sigurimi i zinxhirëve të furnizimit për inteligjencën artificiale, gjysmëpërçuesit dhe mineralet kritike - domethënë çipat, por edhe xeheroret pa të cilët çipat nuk ekzistojnë. Deri tani janë bashkuar rreth dy duzina shtetesh, mes tyre Japonia, Australia dhe Koreja e Jugut.

Problemi ka emër: Kazakistani. U bashkua në qershor, e pastaj nënshkroi edhe me kornizën kineze - i vetmi shtet për të cilin dihet se është në të dyja. Pikërisht ai rast, thonë burime amerikane, e alarmoi administratën. Nuk është rastësi që bëhet fjalë për një shtet me minerale kritike: kur ke minierë, zakonisht mendon se ke edhe të drejtë të negociosh me të dyja palët.

„Të jesh pjesë e gjithçkaje do të thotë të mos jesh pjesë e asgjëje"

Formulimi nga versioni i punës i letrës është pothuajse shkollor: nënshkrimi i Deklaratës për Pax Silica nuk është abonim në anëtarësi, por detyrim - dhe nuk mund të mbahet bashkë me anëtarësim në nisma pritjet e të cilave janë në konflikt me ato amerikane. Një zyrtar amerikan e tha edhe më prerë: është e pamundur që dikush të paraqitet me kredibilitet si partner i besueshëm në një ekosistem teknologjik derisa njëkohësisht ka qasje në atë konkurrues.

Nga ana tjetër, Si Xhinping në korrik lansoi „Organizatën Botërore për Bashkëpunim në Inteligjencën Artificiale". Ambasada kineze në Uashington u përgjigj shkurt: politizimi i bisedimeve teknologjike vetëm do ta ngadalësojë përparimin global të inteligjencës artificiale. Nga Pekini kjo tingëllon modeste, por edhe ata ndërtojnë klub me biletë hyrjeje.

Domethënë të dy blloqet bëjnë të njëjtën gjë dhe akuzojnë njëri-tjetrin për të njëjtën. Ndërsa shtetet e vogla sërish janë në vendin e njohur - atje ku të mëdhenjtë të shpjegojnë se zgjedhja është e lirë, e pastaj të numërojnë çfarë humb nëse zgjedh gabim. Ballkani e njeh këtë skenë përmendsh nga çdo kapitull në të cilin duhet nënshkruar diçka para se të merret diçka.

Pyetja që rrallë shtrohet me zë: çfarë fiton shteti që nënshkruan? Deri tani nga klube të tilla dihet më së shumti çfarë detyrohet, e më së paku çfarë jepet. Nëse Pax Silica është ndryshe, kjo do të shihet nga ajo nëse Kazakistani do të përjashtohet - apo do t'i gjendet përjashtim.