Washington artık iş birliği istemiyor - seçim istiyor. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın iç belgelerine göre ABD, bir düzine ülkeye aynı anda Pekin'le de imzalarlarsa Amerikan yapay zekâ koalisyonunda yer alamayacaklarını bildirmeye hazırlanıyor. Tek üyelik, tek taraf, çifte defter yok.

Girişimin adı Pax Silica ve 2025'in sonlarında başlatıldı. Amaç, yapay zekâ, yarı iletkenler ve kritik mineraller için tedarik zincirlerini güvence altına almak - yani çipler, ama aynı zamanda çiplerin var olamayacağı cevherler. Şimdiye kadar Japonya, Avustralya ve Güney Kore dâhil yaklaşık yirmi dört ülke katıldı.

Sorunun bir adı var: Kazakistan. Haziranda katıldı, ardından Çin çerçevesiyle de imzaladı - her ikisinde birden olduğu bilinen tek ülke. Amerikan kaynaklarına göre yönetimi alarma geçiren tam da bu vaka oldu. Söz konusu ülkenin kritik minerallere sahip olması tesadüf değil: madenin varsa, genelde iki tarafla da pazarlık etme hakkın olduğunu düşünürsün.

„Her şeyin parçası olmak, hiçbir şeyin parçası olmamak demektir"

Mektubun taslak metnindeki ifade neredeyse ders kitabı gibi: Pax Silica Bildirgesi'ni imzalamak bir üyelik aboneliği değil, bir yükümlülüktür - ve beklentileri Amerikan beklentileriyle çatışan girişimlerdeki üyelikle birlikte taşınamaz. Bir Amerikalı yetkili bunu daha da sert dile getirdi: birinin bir teknoloji ekosisteminde güvenilir ortak olarak inandırıcı biçimde görünmesi, aynı anda rakip ekosisteme erişirken imkânsızdır.

Diğer tarafta Şi Cinping temmuzda kendi „Dünya Yapay Zekâ İş Birliği Örgütü"nü başlattı. Çin'in Washington büyükelçiliği kısaca yanıtladı: teknoloji görüşmelerinin siyasallaştırılması yalnızca küresel yapay zekâ ilerlemesini yavaşlatır. Pekin'den bu mütevazı geliyor, ama onlar da giriş bileti olan bir kulüp kuruyor.

Yani iki blok da aynı şeyi yapıyor ve birbirini aynı şeyle suçluyor. Küçük ülkeler ise yine tanıdık yerde - büyüklerin sana seçimin özgür olduğunu açıkladığı, ardından yanlış seçersen ne kaybedeceğini sıraladığı yerde. Balkanlar bu sahneyi, bir şey alınmadan önce bir şeyin imzalanması gereken her bölümden ezbere biliyor.

Yüksek sesle nadiren sorulan soru: imzalayan devlet ne kazanıyor? Şimdiye kadar bu tür kulüplerden en çok neyin borçlanıldığı biliniyor, en az da neyin verildiği. Pax Silica farklıysa, bu Kazakistan'ın dışlanıp dışlanmayacağından - ya da ona bir istisna bulunup bulunmayacağından - anlaşılacak.