Shifra që thotë më shumë nuk vjen nga bursat. Vjen nga Enti Shtetëror i Statistikës: shpenzimet për ushqim dhe pije zënë 50,1 për qind të buxhetit të përgjithshëm familjar në Maqedoni. Gjysmë page vetëm për të ngrënë. Gjithçka tjetër - rryma, qiraja, barnat, fëmijët - ndahet nga gjysma tjetër.

Prandaj parashikimi global nuk është lajm abstrakt nga Londra. Sipas analizës së „Oxford Economics“, çmimet e ushqimit në botë do të rriten për 11,8 për qind në vitin 2026, dhe edhe 4,8 për qind në 2027. Presioni më i madh pritet te drithërat, perimet e freskëta dhe produktet e qumështit.

Çfarë tregojnë indekset

Indeksi i çmimeve të ushqimit i FAO-s në korrik shënoi rritje mujore prej 0,6 për qind - modeste. Por indeksi i drithërave u hodh për 3,4 për qind brenda një muaji, ndërsa çmimi botëror i grurit për 5,8 për qind. Analistët presin që ai të jetë rreth 36 për qind më i lartë në tremujorin e tretë krahasuar me të njëjtën periudhë vitin e kaluar.

Arsyet nuk janë mister. Valët e të nxehtit i ulën rendimentet te prodhuesit e mëdhenj. Çmimet e plehrave pritet të rriten për 22 për qind këtë vit, ndërsa nafta në korrik ishte tashmë 36 për qind më e shtrenjtë se një vit më parë. Shoqata evropiane „Coceral“ e uli parashikimin për korrjen e drithit në BE dhe Britani të Madhe në 286,6 milionë tonë, përballë rreth 310 milionëve vitin e kaluar. Gjermania vetëm pret rënie prej 7 për qind, në 41,9 milionë tonë.

Te ne: një mbrojtje dhe një cenueshmëri

Maqedonia ka njëfarë mbrojtjeje te gruri falë korrjes së vitit të kaluar prej mbi 300.000 tonësh, e cila sipas Ministrisë së Bujqësisë i mbulon nevojat vendore. Kjo është përparësi reale dhe ia vlen të thuhet.

Cenueshmëria është diku tjetër. Industria ushqimore dhe mullinjtë janë të lidhur me rrymën, lëndët e para të importuara, ambalazhin dhe transportin. Asnjë depo me grurë nuk e paguan faturën e rrymës së mullirit. Izolim i plotë nga bursat prandaj nuk ekziston, sado e mirë të ketë qenë korrja.

Presioni shtesë vjen nga brenda. Në korrik shpenzimet për repromaterialet te bujqit maqedonas ishin 4,1 për qind më të larta, ndërsa çmimet e blerjes ranë për 5,5 për qind. Bujku vuan nga të dyja anët njëkohësisht, dhe pikërisht prandaj nuk ka hapësirë t'i thithë vetë shtrenjtimet e ardhshme.

Kur do të shihet

Efekti nuk do të vijë menjëherë. Parashikimet e ndajnë në dy valë: tetor dhe nëntor 2026 për frutat dhe perimet e freskëta, pastaj shkurt deri në maj 2027 për produktet e përpunuara, bukën, makaronat dhe qumështoret.

Kjo është periudhë mjaft e gjatë e një gjendjeje të paralajmëruar paraprakisht. Mjaft e gjatë që dikush në Qeveri të llogarisë se çfarë do të thotë 11,8 për qind mbi një buxhet ku ushqimi tashmë zë gjysmën. A është bërë fare ajo llogari, apo do të shfaqet si befasi diku në nëntor?