Tetë teatro në rajonin italian Marche hynë në trashëgiminë botërore të UNESCO-s: lozhat bliheshin si pronë dhe u liheshin fëmijëve

Në Itali ekziston një rajon që e quajnë „rajoni i njëqind teatrove“. Ky është Marche, në pjesën qendrore të bregut të Adriatikut. Këtë verë, në seancën në Busan, në Korenë e Jugut, UNESCO e vendosi në Listën e trashëgimisë botërore sistemin prej dhjetë teatrosh historike të shekujve 18 dhe 19 në Italinë qendrore - tetë prej tyre janë pikërisht në Marche.

Historia e këtyre sallave nuk është histori princash dhe kardinalësh. Teatrot ndërtoheshin me ndihmën e vetë banorëve. Familjet mund të blinin një lozhë, të bëheshin bashkëpronare të një pjese të sallës dhe pastaj t'ua linin fëmijëve, si banesë ose arë. Shkuarja në teatër ishte ngjarje shoqërore: atje shkohej që të të shohin, dhe gjëja më interesante nuk ndodhte gjithmonë në skenë. Imagjinoni një lozhë në tapi, pranë shtëpisë dhe vreshtit - dhe grindjet e gjata familjare se kush do ta trashëgojë.

Tetë teatrot në Marche janë të shpërndara nëpër qytete të vogla me karakter të vetin. Teatro Giovanni Battista Pergolesi në Jesi mban emrin e kompozitorit, i cili lindi aty. Teatro Ventidio Basso është në Ascoli Piceno, Teatro Serpente Aureo në Offida, qytet i njohur për dantellën e thurur me bobina, ndërsa Teatro dell'Aquila në Fermo ka pesë rreshta lozhash rreth skenës. Vijojnë Teatro Lauro Rossi në Macerata, Teatro Feronia në San Severino Marche, Teatro Gentile në Fabriano, qytet prej shekujsh i lidhur me prodhimin e letrës, dhe Teatro Bramante në Urbania, e njohur për qeramikën.

Dy sallat e tjera të sistemit janë jashtë rajonit: Teatro Comunale në Imola, në Emilia-Romagna, dhe Teatro Sociale në Amelia, në Umbria. Të gjitha punojnë edhe sot - opera, koncerte, shfaqje dhe festivale. Nuk janë muze me litar para hyrjes, por salla të gjalla.

Nëse planifikoni udhëtim, Jesi është fillimi natyral. Ascoli Piceno ofron sheshe dhe fasada prej travertini, Fermo një qytet të vjetër që ia vlen të shëtitet ngadalë, ndërsa Macerata një nga universitetet më të vjetra në botë dhe një orë astronomike në Kullën e Qytetit. Afër është edhe Urbino, qyteti i Rilindjes që gjithashtu është nën mbrojtjen e UNESCO-s, si dhe Recanati, vendlindja e poetit Giacomo Leopardi.

Rajoni nuk është vetëm skenë. Riviera Conero ka shkëmbinj të bardhë dhe gjire të fshehura, ndër to edhe plazhi Due Sorelle, ndërsa në shpellat Frasassi, në sallën e quajtur Humnera e Anconës, thuhet se mund të futej e gjithë katedralja e Milanos. Marche është dëshmi se trashëgimia nuk duhet të jetë domosdoshmërisht pallat sundimtari - ndonjëherë ajo është një lozhë që një familje e pagoi dhe e ruajti me breza.