Starlink i frenoi dronët ukrainas pikërisht kur Trump po e shtrëngon Kievin t'i lërë rafineritë ruse të qeta

Natën kah e mërkura, pa asnjë njoftim paraprak, kompania SpaceX e Elon Muskut e kufizoi punën e Starshield - versionit ushtarak të internetit satelitor Starlink, mbi të cilin mbështetet ushtria ukrainase. Terminalet në lëvizje filluan ta humbin lidhjen, ndërsa disa misione dështuan. Shpjegim nuk pati atëherë, e nuk ka as tani.

„Kjo është e krahasueshme me një goditje bërthamore ndaj nesh. Të gjitha operacionet janë ndalur. Kjo do t'u kushtojë jetën shumë prej nesh“, deklaroi një oficer me përvojë ukrainas që komandon një njësi për sulme me dronë me rreze të mesme në juglindje të Ukrainës. Njësia e tij me dronët amerikanë Hornet godet caqe deri në 150 kilometra larg - dhe gjithë këtë e bën përmes Starlink.

Shifrat për kufizimin ndryshojnë varësisht kë pyet, dhe kjo është pjesë e problemit. Oficeri thotë se shpejtësia e terminaleve është kufizuar në 100 km/h. Një përfaqësues i Ministrisë së Mbrojtjes së Ukrainës flet për probleme në shpejtësi nga 72 deri në 161 km/h, varësisht nga njësia dhe automjeti. Korpusi i Shtatë për Veprim të Shpejtë raportoi ndërprerje prej 10 deri në 20 sekonda që në 110-120 km/h - mjaftueshëm që droni të vazhdojë të fluturojë, por jo të kontrollohet si duhet. Një pjesë e misioneve u desh të anulohen.

Rastësi me kohë shumë të mirë

Kufizimi erdhi në momentin kur presidenti amerikan Donald Trump po e shtrëngon fort Ukrainën të ndalë sulmet ndaj rafinerive ruse. Kjo pas marrëveshjes së tij me Vladimir Putinin për lëshimin e naftës në tregun botëror - pjesë e përpjekjes së Trumpit për t'i ulur çmimet e karburanteve para zgjedhjeve amerikane të mesit të mandatit muajin e ardhshëm. „Është e qartë se kjo masë nuk mund të jetë rastësi dhe se është e lidhur me situatën aktuale politike“, shkroi Serhij Beskrestnov, këshilltar i presidentit ukrainas.

Komisioneri evropian për mbrojtje Andrius Kubilius e tha këtë në gjuhë diplomatike: „Zhvillimet politike ndonjëherë kanë ndikim të pazakontë. Po afrohen zgjedhjet.“ Pastaj shtoi një fjali që tingëllon si pranim: „Varemi mjaft nga kapacitetet hapësinore amerikane. Përgjigjja ndaj një situate të tillë është zhvillimi i kapaciteteve tona.“ Bukur e thënë - vetëm se Ukraina lufton sot, e jo pasi Evropa t'i ndërtojë të vetat.

Ministri polak i Punëve të Jashtme Radosław Sikorski iu drejtua drejtpërdrejt pronarit: „Hej, Elon Musk, njeri i madh, prapë po luan politikë përmes produkteve të tua? Ne, përdoruesit e tu evropianë, po shohim çfarë bën.“ Të dy kanë tashmë një histori. Në mars të vitit 2025 Sikorski deklaroi se Polonia paguan rreth 50 milionë dollarë në vit për Starlink në Ukrainë dhe se do të kërkojë furnizues tjetër nëse SpaceX tregohet i pasigurt. Musk iu përgjigj me „Hesht, njeri i vogël“ - dhe premtoi se nuk do t'i fikë kurrë terminalet në Ukrainë.

„Mesazhi“ i shtatorit

Një pilot ukrainas dronësh raportoi ndërprerje serioze të lidhjes më 11 dhe 12 shtator, e pastaj sërish më 17 shtator - pak pasi të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner i përfunduan vizitat në Kiev dhe Moskë. „Pas disa ditësh Starlink filloi sërish të punojë normalisht. Por besoj se ishte një mesazh“, thotë ai. Argumenti i tij: sistemet ruse të pengimit vështirë se mund të shkaktojnë ndërprerje kaq të njëtrajtshme në disa pjesë të frontit njëkohësisht.

Nëse ndërprerja ishte e qëllimshme, deri tani askush nuk e ka konfirmuar. Aktivisti ukrainas Serhij Sternenko pohon hapur se SpaceX veproi me kërkesë të administratës së Trumpit, por konfirmim të pavarur për këtë nuk ka. Ish-ministri ukrainas i Mbrojtjes Mykhailo Fedorov ndërkaq njoftoi se lidhja po kthehet gradualisht në shpejtësi deri në 160 km/h - dhe e falënderoi Muskun. Pra, falënderim për kompaninë që e tërhoqi frenën e dorës.

Kjo është historia e vërtetë. Një kompani private, pronarin e së cilës ministrat evropianë e akuzojnë hapur se luan politikë, me një kufizim të vetëm nate mund të vendosë sa larg do të fluturojnë dronët e një ushtrie të tërë. Ballkani prej kohësh e ka mësuar mësimin se aleati dhe furnizuesi nuk janë sinonime. Pyetja për çdo shtet të vogël është e thjeshtë: kush ta mban çelësin e fikjes - dhe çfarë do të kërkojë herën tjetër?